Factor A is een getal op je Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat aangeeft hoeveel pensioen je in een jaar hebt opgebouwd via je werkgever. Je hebt dit getal nodig om je jaarruimte te berekenen: de fiscaal aftrekbare ruimte (jaarruimte) die je hebt om zelf extra pensioen op te bouwen in de derde pijler. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over factor A, van waar je het vindt tot hoe je het slim inzet.
Waar vind je factor A op je UPO?
Factor A staat voor pensioenaangroei. Heb je vorig jaar pensioen opgebouwd bij een werkgever, dan vind je factor A terug op je Uniform Pensioenoverzicht (UPO), het jaarlijkse overzicht dat je van je pensioenfonds of pensioenuitvoerder ontvangt. Het staat meestal vermeld onder de naam “pensioenaangroei” of letterlijk als “factor A” in het overzicht van het afgelopen kalenderjaar.
Ontvang je geen papieren UPO meer? Dan kun je deze digitaal opvragen. De meeste pensioenuitvoerders bieden een online omgeving waar je je UPO kunt downloaden. Weet je niet wie jouw pensioenuitvoerders zijn? Dan kun je op mijnpensioenoverzicht.nl inloggen met je DigiD om een totaaloverzicht van je pensioenopbouw (en jouw pensioenuitvoerders) te bekijken. Let op: factor A staat niet op mijnpensioenoverzicht.nl zelf, maar wel op het UPO dat je via je pensioenuitvoerder opvraagt.
Een paar tips om je factor A snel te vinden:
- Zoek op je UPO naar de term “pensioenaangroei” of “factor A”.
- Het gaat om het bedrag dat betrekking heeft op het voorgaande kalenderjaar.
- Heb je meerdere werkgevers (gehad)? Dan heb je mogelijk meerdere UPO’s nodig.
- Kun je je UPO niet vinden? Neem contact op met je pensioenuitvoerder om het op te vragen.
Het is slim om elk jaar je factor A even te checken. Je pensioenaangroei kan namelijk veranderen, bijvoorbeeld door een salariswijziging of een andere pensioenregeling bij je werkgever.
Hoe wordt factor A berekend?
Factor A wordt berekend door je pensioenuitvoerder op basis van de pensioenrechten die je in een kalenderjaar hebt opgebouwd via je werkgever. Het is geen bedrag dat je zelf uitrekent, maar een vastgesteld getal dat de waarde van je jaarlijkse pensioenaangroei weergeeft.
De berekening verschilt per type pensioenregeling:
Middelloonregeling en eindloonregeling
Bij een middelloonregeling wordt factor A bepaald aan de hand van de opgebouwde aanspraak op ouderdomspensioen in dat jaar. Simpel gezegd: hoeveel extra pensioen per jaar heb je erbij gekregen? Die aangroei wordt vervolgens omgerekend naar een bedrag dat meetelt voor je jaarruimteberekening. Bij een eindloonregeling werkt het vergelijkbaar, maar dan op basis van je laatstverdiende salaris.
Beschikbare premieregeling
Bij een beschikbare premieregeling (ook wel premieregeling genoemd) is de berekening wat eenvoudiger. Factor A is dan gebaseerd op de premie die je werkgever en jij samen in dat jaar hebben ingelegd voor je pensioen. Dit bedrag wordt gecorrigeerd met een vaste rekenregel.
Wat belangrijk is om te weten: je hoeft dit niet zelf uit te rekenen. Je pensioenuitvoerder doet dit voor je en vermeldt het resultaat op je UPO. Wat je wel zelf moet doen, is dit getal invullen wanneer je je jaarruimte berekent.
Wat is het verschil tussen factor A en jaarruimte?
Factor A en jaarruimte zijn twee verschillende dingen die samen bepalen hoeveel je fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor pensioen in de derde pijler. Factor A is de pensioenaangroei via je werkgever. De jaarruimte is de ruimte die overblijft om zelf extra pensioen op te bouwen met belastingvoordeel.
Zie het zo: de jaarruimte is het eindresultaat van een berekening, en factor A is een van de ingrediënten van die berekening. Hoe hoger je factor A, hoe lager je jaarruimte. Dat klinkt logisch: als je werkgever al veel pensioen voor je opbouwt, is er minder fiscale ruimte om daar zelf bovenop nog aftrekbaar bij te leggen.
De jaarruimteberekening werkt in grote lijnen zo:
- Je begint met je bruto-inkomen van het voorgaande jaar
- Daar trek je de AOW-franchise vanaf (het deel van je inkomen waarover je geen pensioen hoeft op te bouwen)
- Over het resterende bedrag wordt een percentage berekend
- Van dat resultaat trek je factor A af
- Wat overblijft is je jaarruimte
Heb je geen werkgeverspensioen? Dan is je factor A nul en heb je doorgaans meer jaarruimte. Dat is precies waarom de jaarruimte voor zzp’ers en DGA’s zonder pensioenregeling vaak hoger uitvalt.
Heb je ook een factor A als zzp’er of dga?
Als zzp’er zonder pensioenregeling via een werkgever heb je geen factor A. Je pensioenaangroei via de tweede pijler is dan nul, wat betekent dat je doorgaans meer jaarruimte hebt om zelf fiscaal voordelig pensioen op te bouwen in de derde pijler.
Voor DGA’s ligt het iets genuanceerder. Bouw je als DGA pensioen op in eigen beheer of via een pensioenregeling van je eigen BV? Dan kun je wel een factor A hebben. Heb je geen pensioenregeling via je BV, dan is je factor A net als bij een zzp’er nul.
Wat betekent dit in de praktijk?
- Zzp’er zonder werkgeverspensioen: factor A is nul, je jaarruimte is relatief hoog
- Zzp’er met een deeltijdbaan in loondienst: je hebt mogelijk wél een factor A via die werkgever
- DGA zonder pensioenregeling via de BV: factor A is nul
- DGA met pensioenregeling via de BV: je hebt een factor A die je jaarruimte verlaagt
Juist als zzp’er of DGA is het slim om je jaarruimte goed te benutten. Omdat je geen of minder werkgeverspensioen opbouwt, is de derde pijler vaak de belangrijkste manier om fiscaal voordelig een pensioenpot op te bouwen.
Hoe gebruik je factor A om je fiscale ruimte te maximaliseren?
Je maximaliseert je fiscale ruimte door elk jaar je factor A op te vragen en nauwkeurig in te vullen bij je jaarruimteberekening. Zo weet je precies hoeveel je aftrekbaar mag inleggen en laat je geen belastingvoordeel liggen.
Hier zijn concrete stappen om het meeste uit je fiscale ruimte te halen:
- Vraag je factor A op: Haal elk jaar je UPO op bij je pensioenuitvoerder en noteer je factor A
- Bereken je jaarruimte: Gebruik een jaarruimtetool om op basis van je inkomen en factor A te berekenen hoeveel je mag inleggen
- Check je reserveringsruimte: Heb je de afgelopen tien jaar niet je volledige jaarruimte benut? Dan mag je die onbenutte ruimte alsnog inhalen via de reserveringsruimte
- Leg in vóór het einde van het jaar: Je jaarruimte geldt per kalenderjaar. Wacht niet te lang, want onbenutte ruimte kun je alleen via de reserveringsruimte terughalen
Een veelgemaakte fout is dat mensen hun factor A te hoog of te laag inschatten. Gebruik je een geschat bedrag in plaats van het werkelijke getal van je UPO? Dan kan je berekening flink afwijken. Te weinig inleggen betekent dat je belastingvoordeel misloopt. Te veel inleggen kan fiscale problemen opleveren. Pak dus je UPO erbij en gebruik het juiste getal.
Nog een tip: als je van baan wisselt of als je pensioenregeling verandert, verandert je factor A mee. Bereken je jaarruimte daarom elk jaar opnieuw in plaats van uit te gaan van een eerder resultaat.
Hoe BrightPensioen je helpt met je jaarruimte en factor A
Bij BrightPensioen maken we het makkelijk om je jaarruimte te berekenen en je fiscale ruimte te benutten. We bieden een gratis jaarruimtetool waarmee je snel inzicht krijgt in hoeveel je fiscaal aftrekbaar mag inleggen, inclusief de plek om je factor A in te vullen.
- Gratis jaarruimtetool: Vul je inkomensgegevens en factor A in en je ziet direct je jaarruimte
- Gesprek met een pensioenexpert: Liever even sparren? Plan een gratis belafspraak met een van onze pensioenexperts. Je krijgt een echt mens aan de telefoon, geen chatbot
- Vast lidmaatschap: Je betaalt een vast bedrag per jaar in plaats van een percentage van je pensioenpot. Daarnaast beleg je tegen kostprijs, want wij verdienen daar zelf niet aan
- Duurzaam beleggen: Je inleg wordt vanaf dag één belegd in duurzame ETF’s en green bonds
- Flexibel inleggen: Of je nu zzp’er, DGA of werknemer bent, je bepaalt zelf hoeveel en wanneer je inlegt
Wil je weten hoeveel fiscale ruimte je hebt? Bereken je jaarruimte met onze tool of neem direct contact op met ons team. Je krijgt bij ons altijd een echt mens aan de telefoon.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik mijn factor A niet kan vinden of als mijn UPO niet beschikbaar is?
Neem direct contact op met je pensioenuitvoerder of pensioenfonds en vraag specifiek om je factor A van het betreffende kalenderjaar. Zij zijn verplicht om je deze informatie te verstrekken. In de tussentijd kun je je jaarruimteberekening nog niet definitief maken — gebruik dus geen geschat bedrag, want dat kan leiden tot een te hoge of te lage inleg met fiscale gevolgen.
Kan ik mijn jaarruimte nog benutten als ik te laat ben met inleggen vóór 31 december?
Ja, gelukkig wel. Onbenutte jaarruimte van de afgelopen tien jaar kun je alsnog inhalen via de zogeheten reserveringsruimte. Er geldt wel een maximumbedrag per jaar voor de reserveringsruimte, dus het is verstandig om dit zo snel mogelijk te berekenen en in te halen. Hoe langer je wacht, hoe meer jaren er ‘verlopen’ en niet meer ingehaald kunnen worden.
Verandert mijn factor A als ik parttime ga werken of minder uren maak?
Ja, je factor A verandert mee met je arbeidssituatie. Ga je minder uren werken, dan bouw je doorgaans minder pensioen op via je werkgever, waardoor je factor A lager wordt. Het gevolg is dat je jaarruimte juist hoger uitvalt, omdat er meer fiscale ruimte overblijft om zelf bij te leggen. Controleer daarom na elke contractwijziging je nieuwe UPO.
Wat als ik meerdere werkgevers heb — moet ik dan alle factor A's bij elkaar optellen?
Ja, als je bij meerdere werkgevers pensioen opbouwt, heb je per werkgever een apart UPO met een eigen factor A. Je telt al deze factor A-bedragen bij elkaar op en vult het totaal in bij je jaarruimteberekening. Vergeet er geen één, want een te lage totale factor A leidt tot een te hoge berekende jaarruimte, en dat kan fiscale problemen opleveren.
Is het verstandig om altijd mijn volledige jaarruimte in te leggen?
Dat hangt af van je persoonlijke financiële situatie. Het maximaal benutten van je jaarruimte levert het meeste belastingvoordeel op, maar leg alleen in wat je kunt missen. Pensioeninleg zit vast tot je pensioenleeftijd, dus zorg eerst dat je een financiële buffer hebt voor onverwachte uitgaven. Bij twijfel kun je een gratis gesprek met een van onze pensioenexperts bij BrightPensioen inplannen om samen te kijken wat voor jou slim is.
Hoe weet ik of de Belastingdienst mijn pensioeninleg daadwerkelijk accepteert als aftrekpost?
Zolang je inleg binnen je berekende jaarruimte of reserveringsruimte valt en je de juiste factor A hebt gebruikt, is je inleg fiscaal aftrekbaar. Bewaar altijd je UPO, je jaarruimteberekening en de bevestiging van je inleg als bewijs. De Belastingdienst kan hier tot vijf jaar na dato naar vragen, dus goede administratie is essentieel.
Verandert er iets aan factor A door de nieuwe Wet toekomst pensioenen (Wtp)?
Ja, de Wet toekomst pensioenen zorgt ervoor dat alle pensioenregelingen overgaan naar het beschikbare premiestelsel. Dit kan invloed hebben op hoe je factor A wordt berekend, omdat de systematiek van pensioenopbouw verandert. Houd de communicatie van je pensioenuitvoerder goed in de gaten tijdens de transitieperiode en herbereken je jaarruimte elk jaar opnieuw om verrassingen te voorkomen.
