Nee, je kunt je jaarruimte niet zomaar overdragen aan je partner. De jaarruimte is persoonlijk en hangt af van je eigen inkomen en pensioenopbouw. Wat wél kan, is dat je partner de lijfrentepremie voor jou betaalt en die vervolgens aftrekt in de eigen aangifte. Dat is fiscaal gezien iets heel anders dan het overdragen van jaarruimte, maar het kan net zo interessant zijn.
In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe het precies zit met onbenutte jaarruimte, wat de fiscale mogelijkheden zijn voor partners, en wanneer het slim kan zijn om samen te kijken naar pensioenopbouw.
Wat gebeurt er met onbenutte jaarruimte?
Onbenutte jaarruimte verdwijnt niet meteen. Als je in een bepaald jaar je jaarruimte niet (volledig) hebt gebruikt, kun je die ruimte tot tien jaar later alsnog benutten via de zogenaamde reserveringsruimte. Je verliest de ruimte dus niet direct, maar er zit wel een termijn aan.
Hoe werkt dat precies? Elk jaar heb je op basis van je inkomen recht op een bepaalde jaarruimte. Dat is het bedrag dat je fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen in de derde pijler, bijvoorbeeld via een lijfrenteproduct. Leg je minder in dan je jaarruimte toestaat, of helemaal niets? Dan schuift het ongebruikte deel door naar je reserveringsruimte.
Let op: de reserveringsruimte kent een eigen maximum. Je kunt dus niet onbeperkt jaarruimte oppotten. Bovendien geldt de reserveringsruimte alleen voor de afgelopen tien jaar. Ruimte van elf jaar geleden of langer is definitief vervallen.
- Jaarruimte is het bedrag dat je in één kalenderjaar mag inleggen
- Reserveringsruimte is de optelsom van onbenutte jaarruimte uit de afgelopen tien jaar
- Beide hebben een eigen jaarlijks maximum
- Na tien jaar vervalt ongebruikte jaarruimte definitief
Het is dus slim om regelmatig te checken hoeveel ruimte je nog hebt. Zo voorkom je dat je fiscaal voordeel onbenut laat verlopen.
Mag je jaarruimte fiscaal overdragen aan je partner?
Nee, je mag je jaarruimte niet fiscaal overdragen aan je partner. De jaarruimte is strikt persoonlijk: die wordt berekend op basis van jouw eigen inkomen en jouw eigen pensioenopbouw. Je partner kan jouw jaarruimte dus niet “overnemen” of op eigen naam gebruiken.
Dit is een veelvoorkomend misverstand. Veel mensen denken dat als zij hun jaarruimte niet benutten, hun partner dat bedrag kan inzetten. Maar zo werkt het niet. Jouw jaarruimte is gekoppeld aan jouw persoonlijke fiscale situatie. Je partner heeft een eigen jaarruimte, gebaseerd op het eigen inkomen en de eigen pensioenopbouw.
Wat wél mogelijk is, en dat is waar de verwarring vaak ontstaat, is dat je partner de premie voor jouw lijfrenteproduct betaalt. In dat geval mag je partner die betaling aftrekken in de eigen aangifte inkomstenbelasting. Maar dan nog geldt: de aftrek is begrensd door jouw jaarruimte, niet die van je partner. Het gaat dus niet om overdragen, maar om wie de rekening betaalt en de aftrekpost claimt.
Hoe werkt lijfrentepremie aftrekken via je partner?
Als je partner de lijfrentepremie betaalt voor jouw pensioenopbouw, mag je partner die premie aftrekken in de eigen belastingaangifte. Voorwaarde is dat jullie fiscaal partner van elkaar zijn en dat de inleg binnen jouw beschikbare jaarruimte of reserveringsruimte valt.
Stel: jij hebt jaarruimte, maar een laag inkomen, waardoor de fiscale aftrek voor jou weinig oplevert. Je partner verdient meer en betaalt een hoger belastingtarief. In dat geval kan het voordeliger zijn als je partner de premie betaalt en aftrekt. De aftrek valt dan in een hoger belastingtarief, wat netto meer oplevert voor jullie samen.
Zo werkt het in de praktijk:
- Jij berekent je eigen jaarruimte op basis van jouw inkomen en pensioenopbouw
- Je partner betaalt de lijfrentepremie voor jouw lijfrenteproduct
- Je partner trekt de betaalde premie af in de eigen aangifte inkomstenbelasting
- De lijfrente-uitkering komt later op jouw naam, want het is jouw pensioenproduct
Belangrijk: de Belastingdienst vereist dat jullie fiscaal partner zijn. Dat ben je als je getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt, of samenwoont en aan bepaalde voorwaarden voldoet (zoals samen ingeschreven staan op hetzelfde adres). Controleer dit goed voordat je deze constructie toepast.
En vergeet niet: de uitkering wordt later belast bij degene op wiens naam het product staat. Dat ben jij dus, niet je partner. Houd daar rekening mee bij jullie gezamenlijke planning.
Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte bij partners?
Het belangrijkste verschil is dat jaarruimte gaat over het huidige jaar en reserveringsruimte over onbenutte ruimte uit het verleden. Beide zijn persoonlijk en niet overdraagbaar tussen partners. Elke partner heeft een eigen jaarruimte én een eigen reserveringsruimte.
Jaarruimte bij partners
De jaarruimte wordt per persoon berekend op basis van het bruto-inkomen van het voorgaande jaar, verminderd met de AOW-franchise en eventuele pensioenopbouw via een werkgever (de zogeheten factor A). Heeft je partner een eigen inkomen? Dan heeft je partner ook een eigen jaarruimte. Heeft je partner geen inkomen of een heel laag inkomen? Dan is de jaarruimte nul of heel klein.
Dit betekent dat de ene partner veel jaarruimte kan hebben (bijvoorbeeld als zzp’er zonder werkgeverspensioen) terwijl de andere partner weinig of geen ruimte heeft (bijvoorbeeld bij een goed werkgeverspensioen). Om te weten waar jullie staan, kun je eenvoudig je jaarruimte berekenen per persoon en de uitkomsten vergelijken.
Reserveringsruimte bij partners
De reserveringsruimte werkt op dezelfde manier per persoon. Heeft jouw partner jarenlang de jaarruimte niet benut? Dan kan die partner een flinke reserveringsruimte hebben opgebouwd. Maar ook hier geldt: die reserveringsruimte is van je partner en niet overdraagbaar naar jou.
Wat wél kan: als je partner een grote reserveringsruimte heeft, kan het interessant zijn dat je partner zelf een lijfrenteproduct opent en daar een forse eenmalige inleg in doet. En als jij meer verdient, kun jij die premie betalen en aftrekken. Zo benut je de ruimte van je partner én het hogere belastingtarief van jou.
Wanneer is het slim om als partner extra pensioen op te bouwen?
Het kan slim zijn om als partner extra pensioen op te bouwen wanneer een van beiden weinig of geen pensioen opbouwt, bijvoorbeeld als zzp’er, als mantelzorger, of bij parttime werken. Door samen naar jullie pensioenplaatje te kijken, voorkom je dat een van beiden later met een pensioentekort zit.
Er zijn een paar situaties waarin het extra interessant kan zijn:
- Inkomensverschil: Verdient een van jullie flink meer? Dan kan het fiscaal voordeliger zijn om de premie te laten betalen en aftrekken door de meestverdienende partner.
- Zzp’er zonder pensioen: Als zzp’er bouw je geen pensioen op via een werkgever. Juist dan is de jaarruimte vaak groot en is het zonde om die onbenut te laten.
- Onbenutte reserveringsruimte: Heeft een van jullie jarenlang niets ingelegd? Dan kan er een flinke inhaalslag gemaakt worden.
- Levensgebeurtenissen: Bij scheiding, overlijden of arbeidsongeschiktheid is het fijn als beide partners een eigen pensioenpot hebben.
Een veelgemaakte fout is dat stellen alleen kijken naar het gezamenlijke huishoudinkomen en vergeten dat pensioen persoonlijk is. Jouw pensioen is van jou, dat van je partner is van je partner. Bij een scheiding neem je alleen je eigen pot mee. Daarom is het verstandig dat beide partners eigen pensioen opbouwen, ook als een van beiden nu niet of minder werkt.
Wil je weten hoe groot jouw jaarruimte of die van je partner is? Bereken je jaarruimte en ontdek hoeveel fiscale ruimte er nog is.
Hoe BrightPensioen je helpt bij pensioenopbouw voor jou en je partner
Bij BrightPensioen maken we het makkelijk om samen met je partner grip te krijgen op jullie pensioen. Of je nu zzp’er bent, DGA, of gewoon zelf een extra pensioenpot wilt opbouwen: bij ons regel je het flexibel en transparant.
- Gratis jaarruimteberekening: Met onze tool bereken je in een paar stappen jouw persoonlijke jaarruimte en reserveringsruimte
- Vast lidmaatschap: Je betaalt een vast bedrag per jaar in plaats van een percentage van je opgebouwde vermogen. Daarnaast beleg je tegen kostprijs, want wij verdienen daar zelf niets aan
- Duurzaam beleggen: Je inleg wordt vanaf dag één belegd in duurzame ETF’s en green bonds
- Een gesprek met een van onze pensioenexperts: Heb je vragen over jaarruimte, je partner, of fiscale aftrek? Je krijgt een echt mens aan de telefoon, geen chatbot
- Flexibele inleg: Je legt in wat je wilt, wanneer je wilt. Dat past bij elke situatie
Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact met ons op. Je krijgt bij ons een echt mens aan de telefoon.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.
Veelgestelde vragen
Wat als mijn partner en ik allebei zzp'er zijn – kunnen we dan elkaars jaarruimte benutten?
Nee, ook als jullie allebei zzp’er zijn, blijft de jaarruimte strikt persoonlijk. Wat jullie wél kunnen doen, is elkaars lijfrentepremie betalen en aftrekken. Bekijk per persoon wie de hoogste jaarruimte heeft én wie het meeste belastingvoordeel haalt uit de aftrekpost. Zo optimaliseren jullie samen het fiscale voordeel zonder dat er sprake is van overdracht.
Hoe controleer ik of wij officieel fiscaal partner zijn voor de Belastingdienst?
Je bent fiscaal partner als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Bij samenwonen geldt het alleen als jullie allebei op hetzelfde adres staan ingeschreven én aan extra voorwaarden voldoen, zoals een notarieel samenlevingscontract of een gezamenlijk kind. Check dit via MijnBelastingdienst of neem contact op met de Belastingdienst, want zonder fiscaal partnerschap kun je de constructie van premie betalen en aftrekken niet toepassen.
Kan ik de lijfrentepremie die mijn partner voor mij betaalt ook gespreid over het jaar laten inleggen?
Ja, dat kan. De inleg hoeft niet in één keer te gebeuren. Je partner kan maandelijks, per kwartaal of op een ander moment de premie storten op jouw lijfrenteproduct. Zorg er wel voor dat het totaalbedrag binnen het kalenderjaar niet hoger is dan jouw beschikbare jaar- of reserveringsruimte, anders is het meerdere niet aftrekbaar.
Wat gebeurt er met de lijfrente-uitkering bij een scheiding als mijn partner de premie heeft betaald?
De lijfrente-uitkering komt altijd toe aan degene op wiens naam het product staat, ongeacht wie de premie heeft betaald. Bij een scheiding neem je dus je eigen lijfrentepot mee. Wel kan pensioenverevening of -verrekening aan de orde zijn, afhankelijk van jullie huwelijkse voorwaarden of samenlevingscontract. Laat je hierover goed adviseren door een financieel of juridisch adviseur.
Ik heb een fout gemaakt bij het berekenen van mijn jaarruimte – wat nu?
Een veelgemaakte fout is het vergeten van de factor A (pensioenopbouw via je werkgever) of het gebruiken van het verkeerde inkomensjaar. Als je te veel hebt afgetrokken, kun je een correctie indienen via een herziene aangifte. Doe dit zo snel mogelijk om boetes of naheffingen te voorkomen. Gebruik bij twijfel een betrouwbare jaarruimtetool of laat de berekening controleren door een fiscaal adviseur.
Is het verstandig om eerst de reserveringsruimte te benutten voordat ik mijn jaarruimte van dit jaar gebruik?
Ja, dat is vaak verstandig. Reserveringsruimte vervalt na tien jaar, terwijl je jaarruimte van dit jaar nog tien jaar beschikbaar blijft als reserveringsruimte. Door eerst de oudste onbenutte ruimte in te zetten, voorkom je dat die definitief verloren gaat. Let er wel op dat je de berekening correct uitvoert, want de Belastingdienst hanteert een vaste volgorde bij de aftrek.
Heeft het zin om als partner met een laag inkomen tóch een eigen lijfrenteproduct te openen?
Ja, zeker. Ook met een laag inkomen kan het waardevol zijn om eigen pensioen op te bouwen. Je partner kan de premie betalen en aftrekken tegen een hoger belastingtarief, terwijl jij later de uitkering ontvangt – mogelijk tegen een lager tarief. Bovendien geeft een eigen pensioenpot financiële zekerheid bij onverwachte levensgebeurtenissen zoals scheiding of arbeidsongeschiktheid.
