Hoe bereken je pensioen als je een pensioengat hebt?

Je berekent je pensioengat door het verschil te bepalen tussen het inkomen dat je na je pensioen nodig hebt en wat je op dat moment daadwerkelijk ontvangt uit AOW en eventuele pensioenregelingen. Dat verschil is je pensioentekort. Vooral zzp’ers en DGA’s lopen hier tegenaan, omdat zij vaak geen werkgeverspensioen opbouwen en volledig afhankelijk zijn van wat ze zelf regelen in de derde pijler. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over het pensioengat: wat het precies is, hoe je het berekent en welke stappen je kunt zetten om het te dichten.

Wat is een pensioengat precies?

Een pensioengat is het verschil tussen het inkomen dat je nodig hebt na je pensioen en het bedrag dat je daadwerkelijk ontvangt uit AOW en opgebouwd pensioen. Dit tekort ontstaat wanneer je pensioenopbouw onvoldoende is om je gewenste levensstandaard na pensionering te handhaven.

Stel je voor: je bent gewend aan een bepaald maandinkomen. Na je pensioen ontvang je AOW, en misschien heb je via een werkgever wat pensioen opgebouwd. Maar als die twee bedragen samen niet genoeg zijn om je vaste lasten en levensstijl te dekken, dan heb je een pensioengat. Dat gat kan klein zijn (een paar honderd euro per maand) of flink oplopen, afhankelijk van je situatie.

Een pensioengat kan op verschillende manieren ontstaan:

• Je hebt periodes niet gewerkt of parttime gewerkt
• Je bent zzp’er of DGA zonder verplichte pensioenregeling
• Je bent van baan gewisseld en hebt niet overal evenveel pensioen opgebouwd
• Je bent gescheiden en hebt pensioen moeten verdelen
• Je pensioenregeling dekt maar een deel van je salaris

Het goede nieuws? Een pensioengat is geen definitief probleem. Het is een signaal dat je actie kunt ondernemen. En hoe eerder je dat doet, hoe kleiner het gat uiteindelijk wordt.

Hoe bereken je de grootte van je pensioentekort?

Je berekent je pensioentekort in drie stappen: bepaal eerst hoeveel inkomen je na pensioen nodig hebt, breng vervolgens in kaart wat je aan AOW en pensioen ontvangt, en trek dat af van je gewenste inkomen. Het verschil is je pensioengat.

Stap 1: Bepaal je gewenste pensioeninkomen

Een veelgebruikte vuistregel is dat je na je pensioen zo’n zeventig procent van je huidige bruto-inkomen nodig hebt. Maar dit verschilt per persoon. Heb je tegen die tijd je hypotheek afgelost? Wil je veel reizen? Heb je dure hobby’s? Maak een eerlijke inschatting van wat je maandelijks nodig hebt.

Stap 2: Breng je huidige pensioenopbouw in kaart

Check wat je tot nu toe hebt opgebouwd. Dat doe je via mijnpensioenoverzicht.nl, waar je een overzicht vindt van je AOW en alle pensioenregelingen via werkgevers. Let op: als zzp’er of DGA zie je daar waarschijnlijk weinig tot niets staan buiten de AOW. Dat is precies waar het pensioengat zichtbaar wordt.

Stap 3: Bereken het verschil

Trek je verwachte pensioeninkomen (AOW plus opgebouwd pensioen) af van je gewenste inkomen. Stel dat je na je pensioen drieduizend euro bruto per maand wilt ontvangen, maar je AOW en pensioen samen komen op tweeduizend euro. Dan is je pensioentekort duizend euro per maand. Op jaarbasis is dat twaalfduizend euro. Vermenigvuldig dat met het aantal jaren dat je verwacht met pensioen te zijn, en je ziet hoe groot het totale gat is.

Wil je het preciezer weten? Dan kun je een pensioenberekening laten maken door een financieel planner. Of gebruik onze pensioen calculator om je tekort te berekenen. Die houdt ook rekening met inflatie, belastingen en eventuele veranderingen in je situatie.

Waarom hebben zzp’ers en DGA’s vaker een pensioengat?

Zzp’ers en DGA’s hebben vaker een pensioengat omdat zij niet automatisch pensioen opbouwen via een werkgever. In tegenstelling tot werknemers in loondienst, die vaak verplicht deelnemen aan een pensioenregeling, moeten zelfstandigen hun pensioenopbouw volledig zelf regelen in de derde pijler.

En laten we eerlijk zijn: pensioen staat niet bovenaan je prioriteitenlijst als je net begint als ondernemer. Je bent druk met opdrachten binnenhalen, je administratie op orde krijgen en je bedrijf laten groeien. Pensioen voelt ver weg. Maar ondertussen tikken de jaren door zonder dat er iets opzij wordt gezet.

Er zijn een paar concrete redenen waarom het pensioengat bij zzp’ers en DGA’s vaak groter is:

• Geen werkgeversbijdrage: In loondienst betaalt je werkgever vaak het grootste deel van de pensioenpremie. Als zzp’er of DGA mis je die bijdrage volledig.
• Wisselend inkomen: Veel zelfstandigen hebben geen vast maandinkomen. In goede maanden vergeet je pensioen, in slechte maanden kun je het niet missen.
• Uitstelgedrag: Zonder verplichting is het makkelijk om pensioenopbouw steeds uit te stellen. “Volgend jaar begin ik echt.”
• Onbekendheid met fiscale voordelen: Veel zzp’ers weten niet dat ze via de jaarruimte fiscaal voordelig aanvullend pensioen kunnen opbouwen.

Het pensioengat bij zzp’ers kan flink oplopen. Wie twintig jaar als zelfstandige werkt zonder pensioenopbouw, bouwt in die periode niets op bovenop de AOW. Dat maakt het extra belangrijk om op tijd actie te ondernemen.

Welke mogelijkheden zijn er om je pensioengat te dichten?

Je kunt je pensioengat dichten door aanvullend pensioen op te bouwen via een derdepijlerpensioenproduct, door extra te sparen of te beleggen, of door een combinatie van beide. De meest fiscaal voordelige route is pensioenopbouw via de jaarruimte en reserveringsruimte.

Hier zijn de belangrijkste opties op een rij:

1. Derde pijler pensioen opbouwen: Dit is de meest voor de hand liggende optie. Je legt zelf geld in bij een pensioenuitvoerder. Je inleg is fiscaal aftrekbaar binnen je jaarruimte, waardoor je direct belastingvoordeel hebt.
2. Vrij beleggen of sparen: Naast een pensioenrekening kun je ook geld opzij zetten op een beleggingsrekening. Dit is flexibeler (je kunt er eerder bij), maar je mist het fiscale voordeel.
3. Hypotheek versneld aflossen: Hoe lager je woonlasten na je pensioen, hoe minder inkomen je nodig hebt. Versneld aflossen verkleint indirect je pensioengat.
4. Langer doorwerken: Door een paar jaar langer door te werken, bouw je extra pensioen op en verkort je de periode waarin je van je pensioen moet leven.
5. Levensstijl aanpassen: Minder uitgeven na je pensioen klinkt niet sexy, maar het is wel effectief. Een realistisch beeld van je toekomstige uitgaven helpt enorm.

De krachtigste aanpak is een combinatie. Begin met het maximaal benutten van je fiscale ruimte voor pensioenopbouw, en leg daarnaast extra opzij via vrij beleggen. Zo profiteer je van belastingvoordeel én houd je flexibiliteit.

Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?

De jaarruimte is het bedrag dat je dit jaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen, gebaseerd op je inkomen van vorig jaar. De reserveringsruimte is de onbenutte jaarruimte van de afgelopen jaren die je alsnog mag gebruiken. Samen bepalen ze hoeveel je fiscaal voordelig kunt storten.

Even in gewone taal:

• Jaarruimte: Elk jaar mag je een bepaald bedrag aftrekken van je belastbaar inkomen als je dat inlegt voor pensioen. Hoeveel dat precies is, hangt af van je inkomen en wat je eventueel al via een werkgever opbouwt. De Belastingdienst heeft een handige tool waarmee je je jaarruimte kunt berekenen.
• Reserveringsruimte: Heb je de afgelopen jaren je jaarruimte niet (volledig) benut? Dan mag je die gemiste ruimte alsnog inhalen. Je kunt tot een bepaald maximum de onbenutte jaarruimte van de voorgaande jaren gebruiken.

Dit is goed nieuws als je net begint met pensioen berekenen en ontdekt dat je een pensioengat hebt. Via de reserveringsruimte kun je in één keer een flinke inhaalslag maken. Dat scheelt flink in je belastingaangifte en geeft je pensioenopbouw meteen een boost.

Let wel op: de berekening van jaarruimte en reserveringsruimte kan best ingewikkeld zijn. Het hangt af van je inkomen, je AOW-franchise en eventuele pensioenopbouw bij een werkgever. Twijfel je? Laat het berekenen door een fiscaal specialist of gebruik de rekenhulp van de Belastingdienst.

Wanneer moet je beginnen met het dichten van een pensioengat?

Het beste moment om te beginnen met het dichten van je pensioengat is nu. Hoe eerder je start met aanvullend pensioen opbouwen, hoe meer tijd je geld heeft om te groeien en hoe lager de maandelijkse inleg hoeft te zijn om hetzelfde doel te bereiken.

Dit klinkt misschien als een open deur, maar de cijfers spreken voor zich. Wie op zijn dertigste begint met inleggen, heeft ruim dertig jaar om vermogen op te bouwen. Wie op zijn vijftigste begint, heeft nog maar zo’n vijftien jaar. Dat betekent dat je op latere leeftijd veel meer per maand moet inleggen om hetzelfde resultaat te bereiken.

Maar ook als je al wat ouder bent, is het niet te laat. Elke euro die je nu inlegt, verkleint je pensioengat. En vergeet niet: via de reserveringsruimte kun je mogelijk een deel van de gemiste jaren inhalen.

Een paar praktische tips om vandaag nog te starten:

• Check je pensioenoverzicht op mijnpensioenoverzicht.nl
• Bereken je jaarruimte via de Belastingdienst
• Bepaal een bedrag dat je maandelijks kunt missen, hoe klein ook
• Kies een pensioenoplossing die past bij je situatie en start met inleggen

Het mooie is: je hoeft niet meteen grote bedragen in te leggen. Beginnen met een klein bedrag is beter dan wachten tot je “genoeg” hebt. Flexibiliteit in je inleg maakt het makkelijker om vol te houden.

Hoe BrightPensioen je helpt bij het dichten van je pensioengat

Bij BrightPensioen maken we het makkelijk om zelf je pensioengat aan te pakken. Als B Corp-gecertificeerde coöperatie staan jouw belangen voorop, niet die van aandeelhouders. Je wordt als lid meteen mede-eigenaar, en dat merk je in alles wat we doen.

Wat maakt pensioen opbouwen bij ons anders?

• Vast lidmaatschap, geen percentage: Als individuele deelnemer betaal je een vast bedrag per jaar, ongeacht hoe groot je pensioenpot groeit. We nemen geen percentage uit je vermogen als verdienmodel. Daarnaast beleg je tegen kostprijs: wij verdienen daar zelf niets aan.
• Maximale flexibiliteit: Je bepaalt zelf hoeveel je inlegt en wanneer. Elk bedrag is welkom, en je kunt je inleg op elk moment aanpassen.
• Twee rekeningen, één lidmaatschap: Je krijgt een pensioenrekening (met belastingvoordeel) én een beleggingsrekening. Je kunt kosteloos geld verschuiven om optimaal te profiteren van je fiscale ruimte.
• Duurzaam beleggen: Vanaf dag één wordt je inleg belegd in duurzame ETF’s en green bonds. Goed voor je pensioen én voor de wereld.
• Persoonlijk contact: Geen chatbot, maar echte mensen aan de telefoon die je helpen met je vragen.

Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt een echt mens aan de telefoon.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.