Hoe bereken je pensioen als je gaat samenwonen?

Als je gaat samenwonen, bereken je je pensioen door eerst te checken wat je huidige pensioenopbouw is (via mijnpensioenoverzicht.nl), vervolgens te kijken of je partner recht heeft op partnerpensioen, en tot slot te bepalen of je samen extra pensioen wilt opbouwen in de derde pijler. Samenwonen heeft namelijk andere gevolgen voor je pensioen dan trouwen of een geregistreerd partnerschap.

Veel stellen denken dat samenwonen en trouwen pensioenrechtelijk hetzelfde zijn. Dat is niet zo. Vooral het nabestaandenpensioen en de verdeling bij uit elkaar gaan werken anders. In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen over pensioen berekenen bij samenwonen, van samenlevingscontract tot pensioenopbouw als stel.

Wat verandert er voor je pensioen als je gaat samenwonen?

Als je gaat samenwonen, verandert er in principe niets automatisch aan je pensioenopbouw. Je bouwt nog steeds pensioen op via je werkgever (tweede pijler) of zelf (derde pijler). Wat wél verandert, is hoe je partner wordt gezien door je pensioenfonds of pensioenuitvoerder, en of die partner recht heeft op nabestaandenpensioen.

Bij veel pensioenfondsen word je samenwonende partner niet automatisch erkend als “partner” in de pensioenregeling. Dat betekent dat als jou iets overkomt, je partner mogelijk geen nabestaandenpensioen ontvangt. Dit in tegenstelling tot gehuwden of geregistreerde partners, die vaak wél automatisch zijn meeverzekerd.

Daarnaast is het goed om te weten dat samenwonen invloed kan hebben op je AOW. Samenwonenden ontvangen een lager AOW-bedrag dan alleenstaanden, omdat de overheid ervan uitgaat dat je kosten deelt. Concreet betekent dit:

• Je AOW-uitkering daalt naar het bedrag voor samenwonenden
• Je partner wordt niet automatisch erkend bij je pensioenfonds
• Er is geen wettelijke pensioenverevening bij uit elkaar gaan (anders dan bij scheiden)
• Je fiscale situatie kan veranderen, wat invloed heeft op je jaarruimte

Het is daarom slim om bij het samenwonen meteen je pensioensituatie onder de loep te nemen. Check wat je huidige opbouw is, wat er geregeld is voor je partner, en of je zelf extra stappen moet zetten.

Heb je een samenlevingscontract nodig voor partnerpensioen?

In de meeste gevallen heb je een samenlevingscontract nodig om je samenwonende partner in aanmerking te laten komen voor partnerpensioen. De meeste pensioenfondsen en pensioenuitvoerders stellen een notarieel samenlevingscontract als voorwaarde om een ongehuwde partner te erkennen.

Zonder samenlevingscontract loop je het risico dat je partner bij jouw overlijden geen nabestaandenpensioen ontvangt. Dat kan financieel een enorme klap zijn, zeker als jullie samen een huis hebben of kinderen.

Wat pensioenfondsen vaak eisen naast een samenlevingscontract:

• Inschrijving op hetzelfde adres bij de gemeente
• Een wederzijdse zorgplicht in het contract
• Aanmelding van je partner bij het pensioenfonds (dit gaat niet vanzelf!)
• Soms een minimale samenwoonduur

Let op: elk pensioenfonds hanteert eigen regels. Bij het ene fonds volstaat een samenlevingscontract, bij het andere moet je je partner ook actief aanmelden. Vergeet je dat, dan kan je partner buiten de boot vallen. Neem dus contact op met je pensioenfonds of pensioenuitvoerder om precies te weten wat er nodig is.

Hoe bereken je het nabestaandenpensioen voor je partner?

Het nabestaandenpensioen voor je samenwonende partner bereken je door te kijken naar je pensioenregeling: hoeveel nabestaandenpensioen is opgebouwd, of je partner is aangemeld, en of er aanvullende voorwaarden gelden. Op mijnpensioenoverzicht.nl vind je een eerste indicatie van het opgebouwde nabestaandenpensioen.

Het nabestaandenpensioen is meestal een percentage van het ouderdomspensioen dat je hebt opgebouwd. Hoe dit precies werkt, verschilt per regeling. Grofweg zijn er twee vormen:

Nabestaandenpensioen op opbouwbasis

Bij deze variant bouw je gedurende je werkzame leven nabestaandenpensioen op. Hoe langer je deelneemt aan de pensioenregeling, hoe hoger het nabestaandenpensioen. Als je vroeg overlijdt en nog niet lang hebt opgebouwd, kan het bedrag beperkt zijn.

Nabestaandenpensioen op risicobasis

Bij deze variant is het nabestaandenpensioen een verzekering die alleen geldt zolang je deelneemt aan de pensioenregeling. Stop je met werken bij je werkgever of eindigt de regeling? Dan vervalt het nabestaandenpensioen. Er wordt niets “gespaard”; het is puur een risicoverzekering.

Om een goede inschatting te maken van het nabestaandenpensioen voor je samenwonende partner, doorloop je deze stappen:

1. Log in op mijnpensioenoverzicht.nl en bekijk het opgebouwde nabestaandenpensioen
2. Check bij je pensioenfonds of je partner is aangemeld en erkend
3. Vraag na of het nabestaandenpensioen op opbouw- of risicobasis is geregeld
4. Bereken of het bedrag voldoende is om je partner financieel te ondersteunen
5. Overweeg een aanvullende overlijdensrisicoverzekering als het nabestaandenpensioen te laag is

Vooral voor zzp’ers en ondernemers is dit een belangrijk punt. Als je geen werkgeverspensioen opbouwt, is er vaak ook geen nabestaandenpensioen geregeld. Dan moet je dit zelf regelen, bijvoorbeeld via een overlijdensrisicoverzekering of door samen pensioen op te bouwen in de derde pijler.

Wat is het verschil tussen pensioen bij samenwonen en bij trouwen?

Het grootste verschil is dat gehuwden en geregistreerde partners automatisch recht hebben op partnerpensioen en pensioenverevening bij scheiding, terwijl samenwonenden dit zelf moeten regelen. Zonder actie sta je als samenwonende partner pensioenrechtelijk een stuk zwakker.

Hier een overzicht van de belangrijkste verschillen:

• Partnerpensioen: Bij trouwen is je partner automatisch meeverzekerd. Bij samenwonen moet je je partner vaak aanmelden én een samenlevingscontract hebben.
• Pensioenverevening: Bij scheiding wordt het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen verdeeld (Wet verevening pensioenrechten). Bij samenwonen geldt deze wet niet, tenzij je dit zelf vastlegt in een samenlevingscontract.
• AOW: Hier is er geen verschil. Zowel gehuwden als samenwonenden ontvangen het lagere partnertarief.
• Fiscaal: Samenwonenden met een samenlevingscontract (of notariële akte) kunnen fiscaal partner worden, wat invloed heeft op de jaarruimte en aftrekposten.

Het is een veelgemaakte fout om te denken dat samenwonen “hetzelfde” is als trouwen op pensioengebied. Dat is het niet. Wil je dat je partner goed beschermd is? Leg dan afspraken vast en meld je partner aan bij je pensioenfonds. Dat kost een klein beetje moeite, maar kan een wereld van verschil maken.

Hoe bouw je als samenwonend stel samen pensioen op in de derde pijler?

Als samenwonend stel bouw je pensioen op in de derde pijler door allebei individueel een pensioenrekening te openen en daar fiscaal voordelig in te leggen vanuit je jaarruimte of reserveringsruimte. Jullie bouwen ieder je eigen pensioenpot op, maar kunnen dit wel samen afstemmen op jullie gezamenlijke toekomstplannen.

De derde pijler is vooral interessant voor zzp’ers, ondernemers en mensen die geen of weinig pensioen opbouwen via een werkgever. Maar ook als je wél een werkgeverspensioen hebt, kun je in de derde pijler extra opbouwen als je jaarruimte dat toelaat. Gebruik onze pensioen calculator om je opbouw te berekenen en inzicht te krijgen in je mogelijkheden.

Waar je als stel op kunt letten bij pensioenopbouw in de derde pijler:

• Bereken allebei je jaarruimte om te weten hoeveel je fiscaal voordelig kunt inleggen
• Stem af wie meer of minder inlegt, afhankelijk van jullie inkomenssituatie
• Denk na over het risicoprofiel: willen jullie allebei hetzelfde beleggingsprofiel of past iets anders beter?
• Regel het nabestaandenpensioen apart, want de derde pijler voorziet hier niet automatisch in
• Leg afspraken over pensioen vast in jullie samenlevingscontract

Een voordeel van de derde pijler is de flexibiliteit. Je bepaalt zelf hoeveel je inlegt en wanneer. Dat past goed bij de realiteit van veel samenwonende stellen, waar inkomens kunnen schommelen, bijvoorbeeld als een van jullie zzp’er is of parttime werkt.

Hoe helpt BrightPensioen bij pensioen opbouwen als samenwonend stel?

Bij BrightPensioen maken we het makkelijk om als samenwonend stel allebei je eigen pensioen op te bouwen in de derde pijler. Ons model is speciaal geschikt voor mensen die zelf de regie willen houden over hun pensioen, of je nu zzp’er bent, DGA of werknemer zonder goede pensioenregeling.

Wat we bieden:

• Vast lidmaatschap, geen percentage: Als particuliere deelnemer betaal je een vast bedrag per jaar in plaats van een percentage van je pensioenpot. Zo groeien de kosten niet mee met je vermogen en houd je meer over. Voor werkgevers die een pensioenregeling aan hun personeel aanbieden, hanteren wij vaste uitvoeringskosten per medewerker per jaar.
• Beleggen tegen kostprijs: We verdienen niet aan je beleggingen. Je belegt in duurzame ETF’s en green bonds tegen kostprijs.
• Flexibele inleg: Leg in wat je kunt, wanneer je kunt. Geen verplichtingen, geen minimumbedragen.
• Twee rekeningen in één lidmaatschap: Een pensioenrekening (met belastingvoordeel) en een beleggingsrekening (vrij opneembaar). Handig als je als stel verschillende doelen hebt.
• Persoonlijk contact: Vragen? Je krijgt een echt mens aan de telefoon, geen chatbot.
• Duurzaam beleggen: Vanaf dag één beleg je in duurzame fondsen. Goed voor je toekomst én die van de wereld.

Wil je meer weten over hoe je als samenwonend stel slim pensioen opbouwt? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt een echt mens aan de telefoon.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.