Waarom kiezen steeds meer zelfstandigen voor fiscaal voordelig pensioen?

Steeds meer zelfstandigen kiezen voor fiscaal voordelig pensioen omdat ze via de derde pijler (lijfrente) hun belastbare inkomen kunnen verlagen en tegelijk vermogen opbouwen voor later. Een deel van je inleg kun je aftrekken van de belasting, waardoor je netto minder betaalt voor je pensioenopbouw dan het bedrag dat je daadwerkelijk inlegt.

Het voordeel is vooral interessant voor zzp’ers en DGA’s die geen verplichte pensioenregeling hebben via een werkgever. De fiscale ruimte die je hebt hangt af van je inkomen, je situatie en of je in eerdere jaren al pensioen hebt opgebouwd. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over hoe dit precies werkt, wat het verschil is tussen jaarruimte en reserveringsruimte, welke kosten erbij komen kijken en wanneer je het beste kunt starten.

Hoeveel belastingvoordeel levert pensioenopbouw als zzp’er op?

Het belastingvoordeel bij pensioenopbouw als zzp’er hangt af van jouw persoonlijke belastingschijf. Hoe hoger je inkomen, hoe groter het fiscale voordeel kan zijn. Je trekt je lijfrente-inleg af van je belastbaar inkomen, waardoor je over dat deel geen inkomstenbelasting betaalt. Het exacte percentage dat je terugkrijgt verschilt per situatie.

Stel: je legt een bedrag in als lijfrentepremie. Dat bedrag trek je af in je aangifte inkomstenbelasting. De Belastingdienst berekent vervolgens hoeveel belasting je minder hoeft te betalen. Dat voordeel voel je direct in je portemonnee, want je krijgt het terug via je belastingaanslag.

Er zijn wel een paar dingen om in je achterhoofd te houden:

• Het voordeel is geen cadeautje: je betaalt later, bij uitkering van je pensioen, alsnog belasting over het opgebouwde bedrag. Maar tegen die tijd val je mogelijk in een lagere belastingschijf.
• Je kunt niet onbeperkt aftrekken. Er geldt een maximale jaarruimte (en eventueel reserveringsruimte) die bepaalt hoeveel je fiscaal mag inleggen.
• De actuele tarieven en schijven veranderen regelmatig. Kijk voor de meest recente cijfers op belastingdienst.nl.

Het voordeel kan dus flink oplopen, maar het is geen vast bedrag dat voor iedereen gelijk is. Jouw inkomen, je fiscale ruimte en het moment waarop je later je pensioen laat uitkeren spelen allemaal een rol.

Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?

Jaarruimte is de fiscale ruimte die je in het huidige jaar hebt om lijfrentepremie af te trekken, gebaseerd op je inkomen van het voorgaande jaar. Reserveringsruimte is de onbenutte jaarruimte van de afgelopen jaren die je alsnog mag gebruiken. Samen bepalen ze hoeveel je maximaal fiscaal voordelig kunt inleggen voor je pensioen.

Jaarruimte: je jaarlijkse fiscale ruimte

Je jaarruimte wordt berekend op basis van je premie-inkomen van het voorgaande jaar. Daar gaat een drempelbedrag (de AOW-franchise) vanaf, en vervolgens wordt er gekeken of je al pensioen opbouwt via een werkgever of andere regeling. Wat overblijft, is de ruimte waarbinnen je fiscaal aftrekbaar kunt inleggen.

Als zzp’er zonder werkgeverspensioen is je jaarruimte vaak relatief groot, omdat er geen pensioenaangroei van een werkgever wordt afgetrokken. De exacte berekening kun je maken via de rekenhulp op belastingdienst.nl.

Reserveringsruimte: inhalen wat je hebt laten liggen

Heb je in eerdere jaren niet je volledige jaarruimte benut? Dan kun je die onbenutte ruimte tot een bepaald aantal jaren terug alsnog gebruiken. Dit heet de reserveringsruimte. Het is een mooie manier om achterstallige pensioenopbouw in te halen, bijvoorbeeld als je een goed jaar hebt gehad en extra wilt inleggen.

Let op: er geldt een maximum aan de reserveringsruimte die je in één jaar mag benutten. En je moet kunnen aantonen dat je die ruimte daadwerkelijk niet eerder hebt gebruikt. Ook hier geldt: de precieze bedragen en voorwaarden vind je op de website van de Belastingdienst.

Hoe werkt pensioen opbouwen in de derde pijler precies?

Pensioen opbouwen in de derde pijler betekent dat je zelf, los van een werkgever, geld opzij zet voor later via een lijfrenteproduct. Je inleg wordt belegd of gespaard, en het opgebouwde vermogen laat je later aan jezelf uitkeren als aanvulling op je AOW. De inleg is onder voorwaarden fiscaal aftrekbaar, waardoor je nu belastingvoordeel geniet.

Even de basis: in Nederland kennen we drie pensioenpijlers. De eerste pijler is de AOW (van de overheid). De tweede pijler is pensioen via je werkgever. En de derde pijler? Die regel je zelf. Voor zzp’ers en zelfstandigen is die derde pijler extra belangrijk, omdat je vaak geen toegang hebt tot de tweede pijler.

Zo werkt het in de praktijk:

1. Je opent een lijfrenterekening bij een aanbieder (bank, verzekeraar of pensioenfonds).
2. Je legt periodiek of eenmalig geld in, binnen je fiscale ruimte (jaarruimte en/of reserveringsruimte).
3. Je inleg wordt belegd of gespaard, afhankelijk van het product dat je kiest.
4. Bij je belastingaangifte trek je de inleg af, waardoor je minder belasting betaalt.
5. Op de afgesproken pensioendatum laat je het opgebouwde bedrag aan jezelf uitkeren in termijnen. Over die uitkeringen betaal je dan inkomstenbelasting.

Het idee is simpel: je schuift belasting door naar een moment waarop je waarschijnlijk minder verdient en dus in een lagere schijf valt. Dat kan voordelig uitpakken, maar het is geen zekerheid. Het hangt af van je toekomstige inkomen en de dan geldende belastingtarieven.

Welke kosten zijn er bij pensioen opbouwen als zelfstandige?

Bij pensioen opbouwen als zelfstandige betaal je doorgaans kosten voor het beheer van je rekening, de beleggingen zelf en eventueel transactiekosten. Hoe hoog die kosten zijn, verschilt sterk per aanbieder. Sommige partijen rekenen een percentage van je opgebouwde vermogen, terwijl anderen een vast bedrag per jaar vragen.

Het is belangrijk om goed naar de kostenstructuur te kijken, want kosten hebben op de lange termijn een groot effect op je eindresultaat. Een klein verschil in jaarlijkse kosten kan over twintig of dertig jaar flink oplopen.

Waar je op kunt letten:

• Beheerkosten: Sommige aanbieders rekenen een percentage van je totale vermogen. Dat betekent dat je kosten meegroeien naarmate je meer opbouwt. Andere aanbieders hanteren een vast bedrag per jaar, ongeacht de grootte van je pensioenpot.
• Fondskosten: De beleggingsfondsen of ETF’s waarin je geld wordt belegd, brengen ook kosten in rekening. Dit zijn de zogeheten lopende kosten van het fonds.
• Transactiekosten: Bij aan- en verkoop van beleggingen kunnen er transactiekosten gelden.

Bij ons werkt het anders dan bij veel traditionele aanbieders. Wij rekenen een vast lidmaatschapsbedrag per jaar in plaats van een percentage van je pensioenpot. Dat betekent dat je kosten niet meegroeien als je vermogen toeneemt. Daarnaast beleg je bij ons tegen kostprijs: wij verdienen niet aan de beleggingen zelf. Dat is een bewuste keuze die past bij ons coöperatieve model.

Een nadeel van een vast bedrag kan zijn dat het in het begin, als je nog weinig hebt opgebouwd, relatief hoog aanvoelt ten opzichte van je inleg. Op de lange termijn pakt het doorgaans voordeliger uit dan een procentueel model.

Wanneer is het slim om te starten met pensioen als zzp’er?

Het korte antwoord: hoe eerder je begint, hoe meer tijd je geld heeft om te groeien. Door het effect van samengesteld rendement kan zelfs een bescheiden maandelijkse inleg op de lange termijn flink oplopen. Maar het juiste moment hangt ook af van je persoonlijke financiële situatie en je fiscale ruimte.

Er zijn een paar momenten waarop het extra interessant kan zijn om te starten of je inleg te verhogen:

• Je hebt een stabiel inkomen als zzp’er: Zodra je een redelijk beeld hebt van je jaarlijkse verdiensten, kun je inschatten hoeveel fiscale ruimte je hebt.
• Je betaalt relatief veel belasting: Hoe meer belasting je betaalt, hoe groter het potentiële voordeel van de aftrek kan zijn.
• Je hebt onbenutte reserveringsruimte: Als je al een paar jaar zzp’er bent en nog niet hebt ingelegd, kun je mogelijk eerdere jaren inhalen.
• Einde van het kalenderjaar: Je inleg moet vóór 31 december op je lijfrenterekening staan om in dat belastingjaar aftrekbaar te zijn. Veel zelfstandigen maken hier gebruik van.

Wat je ook moet meewegen: pensioen opbouwen via een lijfrente betekent dat je geld vastzet tot je pensioenleeftijd. Je kunt er tussentijds niet zomaar bij. Zorg dus dat je voldoende buffer hebt voor onverwachte uitgaven voordat je grote bedragen inlegt.

En wacht je liever nog even? Dat kan natuurlijk ook. Maar bedenk wel dat elk jaar dat je niet inlegt, fiscale ruimte is die je (deels) kunt verliezen. De reserveringsruimte heeft namelijk een beperkte terugwerkende kracht.

Kun je als zzp’er ook duurzaam pensioen opbouwen?

Ja, als zzp’er kun je je pensioen duurzaam opbouwen. Er zijn aanbieders die specifiek beleggen in duurzame fondsen, ETF’s en green bonds. Zo groeit je pensioenvermogen terwijl je bijdraagt aan een betere wereld. Het aanbod in duurzame pensioenproducten is de afgelopen jaren flink gegroeid.

Duurzaam beleggen betekent dat er bij de selectie van beleggingen niet alleen naar rendement wordt gekeken, maar ook naar milieu, sociale impact en goed bestuur (ook wel ESG-criteria genoemd). Denk aan investeringen in hernieuwbare energie, bedrijven met een verantwoord personeelsbeleid of obligaties die specifiek groene projecten financieren.

Bij ons staat duurzaamheid centraal. Wij beleggen vanaf dag één in duurzame ETF’s en green bonds. Onze ETF’s kwalificeren minimaal als lichtgroen (Artikel 8 onder de Europese SFDR-regelgeving), en onze green bonds zijn impactbeleggingen (donkergroen, Artikel 9). We waren in 2022 de eerste financiële dienstverlener met pensioenoplossingen die een duurzaamheidsverslag publiceerde.

Zijn er nadelen aan duurzaam beleggen? Het aanbod is beperkter dan bij reguliere fondsen, en sommige sectoren worden uitgesloten. Dat kan invloed hebben op de spreiding van je portefeuille. Of duurzaam beleggen meer of minder rendement oplevert dan traditioneel beleggen is niet met zekerheid te zeggen; dat hangt af van de marktomstandigheden.

Maar als je het belangrijk vindt dat je pensioengeld niet in de wapenindustrie, fossiele brandstoffen of andere sectoren terechtkomt die niet bij je waarden passen, dan is duurzaam pensioen opbouwen een mooie manier om je geld te laten werken voor de toekomst. Jouw toekomst én die van de wereld.

Wil je meer weten of hulp bij het maken van een keuze? Plan een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt bij ons een echt mens aan de telefoon.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies. Belastingtarieven, schijven en percentages kunnen jaarlijks wijzigen. Kijk voor de meest actuele cijfers op belastingdienst.nl of raadpleeg een belastingadviseur.