Hoe werkt belastingvoordeel bij pensioenopbouw als zzp’er?

Als zzp’er kun je een deel van je pensioeninleg (lijfrentepremie) aftrekken van je belastbaar inkomen, waardoor je minder inkomstenbelasting betaalt. Hoeveel je precies bespaart, hangt af van je persoonlijke belastingschijf: hoe hoger je inkomen, hoe groter het voordeel kan zijn. Dit voordeel geldt specifiek voor pensioenopbouw in de derde pijler, de pijler waarin je als zelfstandige zelf spaart voor later.

In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen over hoe dit belastingvoordeel precies werkt, wat de jaarruimte inhoudt, wanneer je je inleg mag aftrekken en hoe je alles netjes opgeeft bij de Belastingdienst.

Hoeveel belasting bespaar je met pensioenopbouw als zzp’er?

Het bedrag dat je bespaart met pensioenopbouw als zzp’er hangt af van je belastingschijf en de hoogte van je inleg. Je trekt je lijfrentepremie af van je belastbaar inkomen, waardoor je over een lager bedrag belasting betaalt. Het verschil tussen wat je zonder aftrek zou betalen en wat je nu betaalt, is je besparing.

Het principe is simpel: stel dat je een bepaald bedrag inlegt als lijfrentepremie. Dat bedrag gaat van je belastbaar inkomen af. Omdat je daardoor in een lagere belastingschijf kunt vallen, of simpelweg minder inkomen belast wordt, krijg je een deel van die inleg effectief terug via je belastingaangifte.

Belangrijk om te weten: het voordeel is niet voor iedereen gelijk. Iemand met een hoger inkomen valt in een hogere belastingschijf en krijgt daardoor een groter deel van de inleg terug. Iemand met een lager inkomen profiteert ook, maar het percentage dat terugkomt is kleiner. Voor de actuele belastingtarieven en schijven kun je terecht op belastingdienst.nl.

Let op: het belastingvoordeel bij pensioenopbouw is eigenlijk een belastinguitstel. Je betaalt later, bij het opnemen van je pensioen, alsnog belasting over de uitkeringen. Maar omdat je pensioeninkomen vaak lager is dan je inkomen tijdens je werkzame jaren, val je dan waarschijnlijk in een lagere belastingschijf. Dat maakt het voordeel dubbel interessant. Tegelijkertijd is het goed om te beseffen dat toekomstige belastingtarieven kunnen veranderen, waardoor het uiteindelijke voordeel kan meevallen of tegenvallen.

Wat is de jaarruimte en hoe bereken je die?

De jaarruimte is het maximale bedrag dat je in een bepaald jaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen in de derde pijler. De Belastingdienst berekent dit bedrag op basis van je premiegrondslag (je winst uit onderneming of loon, minus een franchise). Hoe hoger je inkomen, hoe meer jaarruimte je hebt.

De berekening van je jaarruimte houdt rekening met een paar factoren:

• Je premie-inkomen (voor zzp’ers is dit meestal je winst uit onderneming)
• De AOW-franchise: een drempelbedrag dat wordt afgetrokken van je inkomen, omdat je via de AOW al een basispensioen opbouwt
• Eventuele pensioenopbouw via een werkgever (als je naast je zzp-werk ook in loondienst werkt)

De formule is in de basis: een percentage van je premiegrondslag (inkomen minus AOW-franchise), verminderd met eventuele pensioenopbouw die je al via een werkgever hebt. De exacte percentages en franchisebedragen worden jaarlijks vastgesteld door de overheid. Kijk voor de actuele cijfers op belastingdienst.nl of gebruik de jaarruimtetool die de Belastingdienst beschikbaar stelt.

Een handige tip: je hoeft niet je volledige jaarruimte te benutten. Je kunt ook een kleiner bedrag inleggen. Elk bedrag dat je inlegt binnen je jaarruimte is fiscaal aftrekbaar. Heb je in een jaar weinig verdiend? Dan is je jaarruimte kleiner, en dat is prima. Flexibiliteit is juist een van de voordelen van pensioenopbouw in de derde pijler voor zzp’ers.

Wanneer mag je pensioeninleg aftrekken van de belasting?

Je mag je pensioeninleg (lijfrentepremie) aftrekken in het jaar waarin je de betaling daadwerkelijk doet, mits je voldoende jaarruimte of reserveringsruimte hebt. De inleg moet gestort zijn bij een erkende aanbieder met een goedgekeurd lijfrenteproduct. De deadline is 31 december van het betreffende belastingjaar.

Er zijn een paar voorwaarden waaraan je moet voldoen:

• Je legt in bij een aanbieder die onder toezicht staat van de AFM en/of DNB
• Het product kwalificeert als lijfrente (banksparen of lijfrenteverzekering, of een lijfrentebeleggingsrekening)
• Je hebt daadwerkelijk fiscale ruimte (jaarruimte of reserveringsruimte)
• De betaling is gedaan in het kalenderjaar waarover je aangifte doet

Dat laatste punt is cruciaal. Doe je op 2 januari een storting? Dan valt die in het nieuwe belastingjaar, niet in het voorgaande. Veel zzp’ers wachten tot het einde van het jaar om te bepalen hoeveel ze kunnen inleggen, omdat ze dan beter zicht hebben op hun jaarwinst. Dat is slim, maar zorg er wel voor dat je op tijd bent.

Bij ons kun je op elk moment inleggen, vanaf elk bedrag. Dat maakt het makkelijk om gedurende het jaar bij te storten of juist eind december nog een extra storting te doen. Zo benut je je fiscale ruimte optimaal zonder dat je ver van tevoren hoeft te plannen. Ook kun je gedurende het jaar inleggen op een beleggingsrekening (box 3) en dit bedrag (of minder) aan het eind van het jaar kosteloos overhevelen naar een pensioenrekening (box 1). Zo maak je optimaal gebruik van de twee rekeningen die we bij BrightPensioen bieden binnen één lidmaatschap.

Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?

De jaarruimte is de fiscale aftrekruimte van het huidige jaar, terwijl de reserveringsruimte bestaat uit onbenutte jaarruimte van voorgaande jaren die je alsnog mag inhalen. Samen bepalen ze het maximale bedrag dat je in een jaar fiscaal aftrekbaar kunt inleggen voor je pensioen.

Jaarruimte: je ruimte van dit jaar

De jaarruimte wordt elk jaar opnieuw berekend op basis van je inkomen van het voorgaande jaar. Heb je in een jaar goed verdiend? Dan heb je meer ruimte. Was het een mager jaar? Dan is je jaarruimte kleiner. Je bent niet verplicht om je jaarruimte te gebruiken. Maar als je het niet doet, gaat die ruimte niet verloren. Die schuift door naar je reserveringsruimte.

Reserveringsruimte: inhalen wat je hebt laten liggen

De reserveringsruimte is het totaal van onbenutte jaarruimte uit de afgelopen jaren (met een maximum van een bepaald aantal jaren, op dit moment tien). Dit is interessant als je in eerdere jaren weinig of niets hebt ingelegd. Heb je bijvoorbeeld een paar jaar als zzp’er gewerkt zonder pensioen op te bouwen? Dan kun je een deel van die gemiste ruimte alsnog benutten.

Er geldt wel een jaarlijks maximum voor de reserveringsruimte. De exacte bedragen en voorwaarden vind je op belastingdienst.nl. Het berekenen van je reserveringsruimte is iets ingewikkelder dan de jaarruimte, omdat je moet terugkijken naar eerdere jaren. Een belastingadviseur kan je hierbij helpen.

De combinatie van jaarruimte en reserveringsruimte maakt het voor zzp’ers mogelijk om in goede jaren extra in te leggen en zo fiscaal voordeel te pakken dat je in mindere jaren hebt laten liggen. Dat past goed bij het wisselende inkomen dat veel zelfstandigen hebben.

Hoe geef je pensioenopbouw op in je belastingaangifte?

Je geeft je pensioeninleg op in de aangifte inkomstenbelasting onder het kopje “lijfrentepremie” of “uitgaven voor inkomensvoorzieningen”. Je vult het totale bedrag in dat je in dat belastingjaar hebt ingelegd. De Belastingdienst verrekent dit vervolgens met je belastbaar inkomen.

Zo pak je het aan, stap voor stap:

1. Verzamel je jaaroverzicht van je pensioen- of lijfrenteaanbieder. Hierin staat precies hoeveel je hebt ingelegd in het betreffende jaar.
2. Log in op Mijn Belastingdienst en open je aangifte inkomstenbelasting.
3. Ga naar het onderdeel “Uitgaven voor inkomensvoorzieningen” (soms staat dit onder “Aftrekposten”).
4. Vul het ingelegde bedrag in bij lijfrentepremie.
5. Controleer of het bedrag binnen je beschikbare jaarruimte en/of reserveringsruimte valt.

De Belastingdienst kan in sommige gevallen je gegevens al vooraf hebben ingevuld, omdat aanbieders verplicht zijn om inleggegevens door te geven. Check dit wel even, want fouten komen voor. En bewaar je jaaroverzicht goed: de Belastingdienst kan hier later naar vragen.

Twijfel je over de berekening van je jaarruimte of reserveringsruimte? Op belastingdienst.nl vind je een handige rekentool. En bij complexere situaties, bijvoorbeeld als je naast je zzp-werk ook in loondienst werkt, kan het slim zijn om een belastingadviseur te raadplegen.

Welke pensioenopbouw past het beste bij een zzp’er?

De pensioenopbouw die het beste past bij een zzp’er hangt af van je persoonlijke situatie, je inkomen, je risicobereidheid en je wensen rondom duurzaamheid en flexibiliteit. Er is niet één oplossing die voor iedereen werkt, maar er zijn wel een paar belangrijke factoren om op te letten bij je keuze.

Als zzp’er bouw je pensioen op in de derde pijler. Daarbinnen heb je grofweg drie opties:

• Lijfrenteverzekering: je legt in bij een verzekeraar. Vaak minder flexibel, maar met bepaalde garanties.
• Banksparen (lijfrentesparen): je spaart bij een bank. Veilig, maar het rendement is beperkt.
• Lijfrentebeleggen: je belegt je inleg in fondsen of ETF’s. Meer kans op rendement, maar ook meer risico.

Bij het kiezen van een aanbieder is het slim om te letten op de kostenstructuur. Sommige aanbieders rekenen een percentage van je opgebouwde vermogen. Dat lijkt in het begin misschien goedkoop, maar naarmate je pensioenpot groeit, betaal je steeds meer. Bij ons werkt het anders: als individuele deelnemer betaal je een vast lidmaatschapsbedrag, ongeacht hoe groot je pensioenpot is. Je belegt daarbij tegen kostprijs, want wij verdienen niet aan je beleggingen zelf. Dat scheelt op de lange termijn flink.

Andere factoren om mee te wegen:

• Flexibiliteit: kun je inleggen wanneer je wilt, zonder minimumbedragen?
• Duurzaamheid: wordt er belegd in duurzame fondsen, of heb je daar geen invloed op?
• Transparantie: zijn de kosten en het beleggingsbeleid helder?
• Bereikbaarheid: kun je een echt mens spreken als je vragen hebt?

Een nadeel van beleggen voor je pensioen is dat je rendement niet vaststaat. Je pensioenpot kan in waarde dalen, vooral op de korte termijn. Daar staat tegenover dat je op de lange termijn historisch gezien meer kans hebt op een hoger rendement dan met sparen. Het is een afweging die je bewust moet maken.

Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt bij ons een echt mens aan de telefoon.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies. Belastingtarieven, schijven en percentages kunnen jaarlijks wijzigen. Kijk voor de meest actuele cijfers op belastingdienst.nl of raadpleeg een belastingadviseur.