De premiegrondslag is het deel van je inkomen waarover je fiscaal aftrekbaar pensioen mag opbouwen. Je berekent de premiegrondslag door je bruto-inkomen (of winst uit onderneming) te verminderen met de zogeheten AOW-franchise. Over het bedrag dat overblijft, mag je vervolgens een bepaald percentage inleggen als jaarruimte. Dit geldt voor iedereen die pensioen opbouwt in de derde pijler, zoals zzp’ers, DGA’s en werknemers die extra willen sparen.
Klinkt nog wat abstract? Geen zorgen. Hieronder leggen we stap voor stap uit welke inkomsten meetellen, hoe de AOW-franchise werkt en hoe je uiteindelijk je jaarruimte berekent op basis van de premiegrondslag.
Welke inkomsten tellen mee voor de premiegrondslag?
Voor de premiegrondslag tellen je inkomsten uit tegenwoordige arbeid mee. Denk aan je bruto jaarsalaris als werknemer, of je winst uit onderneming als zzp’er. Inkomsten uit vermogen, huur of uitkeringen tellen in de meeste gevallen niet mee voor de jaarruimteberekening.
Concreet gaat het om deze inkomstenbronnen:
- Winst uit onderneming: voor zzp’ers en ondernemers met een eenmanszaak of vof. Dit is je fiscale winst vóór ondernemersaftrek.
- Loon uit dienstbetrekking: je bruto jaarloon zoals vermeld op je jaaropgave.
- Resultaat uit overige werkzaamheden: bijvoorbeeld freelance-inkomsten die niet onder winst uit onderneming vallen.
- DGA-salaris: het loon dat je als directeur-grootaandeelhouder vanuit je BV ontvangt.
Let op: je gebruikt voor de jaarruimteberekening het inkomen van het voorgaande jaar. Wil je dus je jaarruimte voor 2026 weten? Dan kijk je naar je inkomen over 2025. Dit is een detail dat veel mensen over het hoofd zien, maar het maakt een groot verschil voor je berekening.
Hoe wordt de AOW-franchise verrekend in de premiegrondslag?
De AOW-franchise is een vast bedrag dat je van je bruto-inkomen aftrekt voordat je de premiegrondslag berekent. Dit bedrag vertegenwoordigt het deel van je inkomen waarvoor je later AOW ontvangt. Omdat je over dat stuk al pensioen opbouwt via de overheid, mag je daar niet nog eens fiscaal voordelig bovenop sparen.
De berekening werkt als volgt:
Premiegrondslag = bruto-inkomen minus AOW-franchise
De AOW-franchise wordt elk jaar opnieuw vastgesteld door de overheid. Het exacte bedrag verandert dus jaarlijks. Stel dat je bruto-inkomen vijftigduizend euro is en de AOW-franchise dat jaar zestienduizend euro bedraagt, dan is je premiegrondslag vierendertigduizend euro. Over dat bedrag mag je vervolgens een percentage inleggen als jaarruimte.
Een belangrijk punt: als je inkomen lager is dan de AOW-franchise, heb je geen premiegrondslag en dus ook geen fiscale pensioenruimte via de jaarruimte. Dit kan voorkomen bij mensen die parttime werken of net starten als zzp’er.
Wat is het verschil tussen premiegrondslag en pensioengrondslag?
De premiegrondslag en de pensioengrondslag lijken op elkaar, maar worden in verschillende situaties gebruikt. De pensioengrondslag is het bedrag waarover je werkgever pensioen voor je opbouwt in de tweede pijler. De premiegrondslag gebruik je voor de jaarruimteberekening in de derde pijler, dus het pensioen dat je zelf regelt.
Pensioengrondslag (tweede pijler)
Als je in loondienst werkt en je werkgever biedt een pensioenregeling aan, dan bouwt je werkgever pensioen op over je pensioengrondslag. Die wordt berekend door je jaarsalaris te verminderen met een franchise die in de pensioenregeling is vastgelegd. Het resultaat bepaalt hoeveel pensioenpremie er wordt ingelegd.
Premiegrondslag (derde pijler)
De premiegrondslag voor de jaarruimte werkt vergelijkbaar, maar staat los van je werkgever. Hier trek je de wettelijke AOW-franchise af van je totale inkomen uit arbeid. Het verschil is relevant omdat de franchise bij een werkgeverspensioen kan afwijken van de AOW-franchise die de Belastingdienst hanteert.
Voor zzp’ers en DGA’s zonder werkgeverspensioen is het onderscheid minder complex: je hebt simpelweg te maken met de premiegrondslag voor je jaarruimte. Bouw je wél pensioen op via een werkgever? Dan wordt dat verrekend via de zogenaamde factor A, waardoor je jaarruimte lager uitvalt.
Hoe bereken je stap voor stap je jaarruimte met de premiegrondslag?
Je jaarruimte bereken je door eerst je premiegrondslag vast te stellen en daar vervolgens een wettelijk vastgesteld percentage over te berekenen. Eventueel trek je daar nog pensioenopbouw via een werkgever (factor A) vanaf. Het resultaat is het maximale bedrag dat je fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen in de derde pijler.
Zo doe je dat stap voor stap:
- Bepaal je bruto-inkomen van het voorgaande jaar. Als zzp’er is dit je winst uit onderneming. Als werknemer pak je je bruto jaarloon van de jaaropgave.
- Trek de AOW-franchise af. Het actuele bedrag vind je op de website van de Belastingdienst. Wat overblijft is je premiegrondslag.
- Vermenigvuldig de premiegrondslag met het jaarruimtepercentage. Dit percentage wordt jaarlijks vastgesteld. Controleer welk percentage geldt voor het jaar waarvoor je de berekening maakt.
- Trek de factor A af (als je die hebt). Bouw je pensioen op via een werkgever? Dan staat op je Uniform Pensioenoverzicht (UPO) de factor A vermeld. Dit bedrag trek je af van het resultaat uit stap 3.
- Het resultaat is je jaarruimte. Dit is het maximale bedrag dat je fiscaal aftrekbaar mag inleggen.
Houd er rekening mee dat er een wettelijk maximum aan de jaarruimte zit. Zelfs als je premiegrondslag heel hoog is, kun je niet onbeperkt fiscaal voordelig inleggen. En vergeet niet: heb je in eerdere jaren je jaarruimte niet (volledig) benut? Dan kun je mogelijk ook nog reserveringsruimte gebruiken om extra in te leggen. Wil je snel weten waar je staat? Je kunt eenvoudig je jaarruimte berekenen met onze gratis tool.
Wat als je premiegrondslag sterk wisselt per jaar?
Bij een wisselend inkomen verandert je premiegrondslag elk jaar, en daarmee ook je jaarruimte. Dit is heel gebruikelijk bij zzp’ers en ondernemers. Het betekent simpelweg dat je het ene jaar meer fiscaal voordelig kunt inleggen dan het andere jaar. Je bent nooit verplicht om je volledige jaarruimte te benutten.
Een paar handige dingen om te weten:
- Onbenutte jaarruimte kun je inhalen. Heb je in een mager jaar weinig of niets ingelegd? Dan kun je die gemiste ruimte tot tien jaar later alsnog benutten via de reserveringsruimte.
- Bereken je jaarruimte elk jaar opnieuw. Omdat je inkomen schommelt, is het slim om jaarlijks even te checken wat je maximale inleg is. Zo laat je geen fiscaal voordeel liggen.
- Flexibele inleg is je vriend. Kies een pensioenoplossing waarbij je niet vastzit aan vaste maandelijkse bedragen. Zo kun je in goede jaren meer inleggen en in mindere jaren minder.
Juist voor pensioenopbouw als zzp’er is deze flexibiliteit cruciaal. Je inkomen als ondernemer is nu eenmaal minder voorspelbaar dan een vast salaris. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang je er bewust mee omgaat en regelmatig je situatie bekijkt.
Hoe BrightPensioen je helpt met je jaarruimte en pensioenopbouw
Bij BrightPensioen maken we het makkelijk om je fiscale pensioenruimte te benutten, ook als je premiegrondslag elk jaar anders is. We bieden concrete tools en de mogelijkheid tot een gesprek met een van onze pensioenexperts:
- Gratis jaarruimtetool: voer je inkomensgegevens in en je ziet direct wat je maximaal fiscaal aftrekbaar mag inleggen.
- Flexibele inleg: je kunt elk bedrag inleggen wanneer het jou uitkomt. Geen verplichte maandbedragen.
- Vast lidmaatschap: je betaalt als particuliere deelnemer een vast bedrag per jaar in plaats van een percentage over je opgebouwde vermogen. Daarnaast beleg je tegen kostprijs, want wij verdienen daar zelf niet aan.
- Duurzaam beleggen: je inleg wordt vanaf dag één belegd in duurzame ETF’s en green bonds.
- Persoonlijk contact: je krijgt een echt mens aan de telefoon, geen chatbot.
Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact met ons op. Je krijgt een echt mens aan de telefoon.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.
Veelgestelde vragen
Moet ik als zzp'er zelf mijn premiegrondslag doorgeven aan de Belastingdienst?
Nee, je hoeft je premiegrondslag niet apart door te geven. De Belastingdienst berekent je fiscale ruimte op basis van je aangifte inkomstenbelasting. Het is wel verstandig om zelf je premiegrondslag en jaarruimte te berekenen vóórdat je je aangifte doet, zodat je weet hoeveel je fiscaal aftrekbaar kunt inleggen. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de gratis jaarruimtetool van BrightPensioen of de rekenhulp op de website van de Belastingdienst.
Wat gebeurt er als ik per ongeluk meer inleg dan mijn berekende jaarruimte?
Als je meer inlegt dan je beschikbare jaarruimte (en eventuele reserveringsruimte), dan is het meerdere niet fiscaal aftrekbaar. Je kunt dat bedrag dus niet opvoeren in je belastingaangifte. Bovendien loop je het risico op een correctie of naheffing als je het toch aftrekt. Controleer daarom altijd vooraf je exacte ruimte en houd rekening met eventuele pensioenopbouw via een werkgever (factor A).
Kan ik de premiegrondslag ook gebruiken als ik naast mijn baan als zzp'er werk?
Ja, als je zowel in loondienst werkt als zzp’er bent, tellen beide inkomsten mee voor je premiegrondslag. Je bruto jaarloon én je winst uit onderneming worden bij elkaar opgeteld voordat de AOW-franchise wordt afgetrokken. Let er wel op dat pensioenopbouw via je werkgever (de factor A) vervolgens van je jaarruimte wordt afgetrokken, waardoor je netto jaarruimte lager uitvalt.
Waar vind ik de actuele AOW-franchise en het jaarruimtepercentage voor dit jaar?
De actuele AOW-franchise en het jaarruimtepercentage worden jaarlijks gepubliceerd door de Belastingdienst op hun website. Je vindt ze ook terug in de jaarruimtetool van BrightPensioen, die altijd met de meest recente cijfers werkt. Het is belangrijk om elk jaar de juiste bedragen te gebruiken, want ze worden aangepast aan de inflatie en wettelijke wijzigingen.
Hoe werkt de reserveringsruimte precies en hoeveel kan ik maximaal inhalen?
De reserveringsruimte is de onbenutte jaarruimte van de afgelopen tien jaar die je alsnog mag inleggen. Je mag per jaar maximaal 17% van je premiegrondslag als reserveringsruimte benutten, met een wettelijk vastgesteld absoluut maximum. Dit maximum is hoger als je op 1 januari van het betreffende jaar nog geen tien jaar van je AOW-leeftijd verwijderd bent. Bereken je reserveringsruimte zorgvuldig of gebruik de tool van de Belastingdienst om fouten te voorkomen.
Telt mijn inkomen als DGA uit dividend ook mee voor de premiegrondslag?
Nee, dividend dat je vanuit je BV ontvangt valt onder inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2) en telt niet mee voor de premiegrondslag. Alleen het loon dat je als DGA vanuit je BV ontvangt — het gebruikelijk loon — telt mee. Zorg er dus voor dat je gebruikelijk loon correct is vastgesteld, want dat bepaalt direct de hoogte van je premiegrondslag en daarmee je jaarruimte.
Is het slim om in een jaar met een lage premiegrondslag toch pensioen in te leggen?
Ja, ook bij een lage premiegrondslag kan het waardevol zijn om in te leggen, al is het een klein bedrag. Elke euro die je belegt heeft langer de tijd om te groeien dankzij het rendement-op-rendement-effect. Bovendien behoud je het ritme van pensioenopbouw en voorkom je dat je het steeds uitstelt. Heb je in dat jaar weinig ruimte? Overweeg dan ook om reserveringsruimte uit eerdere jaren te benutten voor een hogere inleg.
