Als je emigreert, bouw je geen AOW meer op voor elk jaar dat je buiten Nederland woont. Je aanvullend pensioen en derde pijler-pensioen blijven in principe staan, maar je krijgt te maken met andere belastingregels en mogelijk lagere uitkeringen. De gevolgen hangen sterk af van het land waar je naartoe verhuist en hoe lang je wegblijft.
Pensioen berekenen bij emigratie is daarom iets dat je het beste ruim van tevoren doet. In dit artikel beantwoorden we de belangrijkste vragen over AOW, aanvullend pensioen, belastingregels en wat je kunt doen om je pensioen zo goed mogelijk te regelen voordat je Nederland verlaat.
Wat gebeurt er met je AOW als je emigreert?
Voor elk jaar dat je niet in Nederland woont of werkt, bouw je geen AOW op. Je AOW wordt berekend over vijftig verzekerde jaren. Elk gemist jaar levert een korting op van twee procent op je toekomstige AOW-uitkering. Emigreer je bijvoorbeeld op je veertigste en kom je niet meer terug, dan mis je zo’n 27 jaar opbouw.
Die AOW-korting bij emigreren kan flink oplopen. Stel, je vertrekt op je 35ste uit Nederland en woont de rest van je leven in het buitenland. Dan heb je ruwweg achttien jaar opgebouwd (vanaf je 17de) en mis je 32 jaar. Dat betekent een korting van zo’n 64 procent op je AOW. Dat is een fors verschil met iemand die zijn hele leven in Nederland blijft.
Kun je de AOW-korting voorkomen?
Er bestaat een vrijwillige verzekering via de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Hiermee kun je je AOW-opbouw voortzetten vanuit het buitenland. Let op: je moet je hiervoor aanmelden binnen twaalf maanden na emigratie. De premie hangt af van je inkomen en kan behoorlijk oplopen. Het is dus verstandig om vooraf te berekenen of de kosten opwegen tegen het voordeel.
Hoe check je je AOW-opbouw?
Via Mijn SVB kun je inzien hoeveel AOW-jaren je hebt opgebouwd. Dit geeft je een goed startpunt om te berekenen wat emigratie betekent voor je toekomstige AOW. Combineer dit met een pensioenberekening via onze pensioen calculator bij vertrek uit Nederland, zodat je het totale plaatje hebt.
Hoe bereken je het effect van emigratie op je aanvullend pensioen?
Je aanvullend pensioen (tweede pijler, via je werkgever) blijft staan bij je pensioenuitvoerder, ook als je emigreert. Je stopt wel met opbouwen zodra je niet meer bij een Nederlandse werkgever werkt. Het effect bereken je door je huidige opbouw te vergelijken met wat je zou hebben opgebouwd als je in Nederland was gebleven.
Log in op mijnpensioenoverzicht.nl om te zien wat je tot nu toe hebt opgebouwd. Daar vind je zowel je verwachte AOW als je aanvullend pensioen. Het verschil tussen je “verwachte pensioen” en je “opgebouwde pensioen” geeft een indicatie van wat je misloopt als je nu stopt met opbouwen.
Voor je derde pijler-pensioen geldt een ander verhaal. Heb je zelf pensioen opgebouwd via een lijfrente of pensioenrekening? Dan blijft dat vermogen gewoon staan. Je kunt er in principe niet eerder bij (het zit vast tot je pensioenleeftijd), maar het groeit wel door dankzij beleggingsrendement. Houd er rekening mee dat je na emigratie mogelijk geen fiscaal voordeel meer hebt bij nieuwe inleg, omdat je geen Nederlands belastingplichtige meer bent.
Welke belastingregels gelden voor pensioen in het buitenland?
Bij pensioen en belasting na emigratie bepaalt het belastingverdrag tussen Nederland en je nieuwe woonland wie belasting mag heffen over je pensioenuitkering. In veel gevallen heft het woonland belasting, maar er zijn uitzonderingen waarbij Nederland het heffingsrecht behoudt.
Nederland heeft met veel landen belastingverdragen gesloten. De regels verschillen per verdrag. Enkele veelvoorkomende situaties:
- Woonlandheffing: In veel verdragen mag alleen je nieuwe woonland belasting heffen over je pensioen. Dit geldt bijvoorbeeld voor veel EU-landen.
- Bronlandheffing: Bij sommige verdragen mag Nederland als “bronland” belasting heffen. Dit speelt vooral bij overheidspensioen en soms bij hoge pensioenbedragen.
- AOW: De AOW valt vaak onder andere regels dan aanvullend pensioen. Check specifiek hoe jouw woonland de AOW behandelt.
Let ook op de zogeheten “conserverende aanslag”. Als je emigreert, kan de Belastingdienst een conserverende aanslag opleggen over de waarde van je lijfrente of derde pijler-pensioen. Dit is een soort “slapende” belastingclaim die actief wordt als je het pensioen op een niet-reguliere manier laat uitkeren. Na tien jaar vervalt deze aanslag in de meeste gevallen.
Pensioenbelasting bij emigratie is complex. Het hangt af van het type pensioen, het land waar je naartoe gaat en de specifieke verdragsbepalingen. Een gesprek met een fiscalist die gespecialiseerd is in emigratie kan veel duidelijkheid geven.
Kun je vanuit het buitenland pensioen blijven opbouwen?
Ja, dat kan in bepaalde gevallen. Als je in het buitenland woont maar nog steeds Nederlands belastingplichtig bent (bijvoorbeeld als kwalificerend buitenlands belastingplichtige), kun je onder voorwaarden fiscaal voordelig blijven inleggen in je derde pijler-pensioen. Zonder Nederlandse belastingplicht vervalt het fiscale voordeel van de inleg.
Er zijn een paar scenario’s:
- Je werkt nog voor een Nederlandse werkgever: Dan bouw je vaak gewoon door in de tweede pijler en kun je ook je derde pijler blijven vullen.
- Je bent zzp’er en werkt vanuit het buitenland: Als je niet meer belastingplichtig bent in Nederland, heeft inleg op een Nederlandse pensioenrekening geen fiscaal voordeel meer. Je kunt wel blijven beleggen op een vrije beleggingsrekening.
- Je bent gestopt met werken: Zonder inkomen in Nederland is er geen jaarruimte of reserveringsruimte beschikbaar voor fiscaal voordelige inleg.
Belangrijk: ook als je niet meer fiscaal voordelig kunt inleggen, blijft je bestaande pensioenvermogen gewoon belegd en groeit het mee met het rendement. Je pensioenopbouw stoppen bij emigratie betekent dus niet dat je geld stilstaat.
Welke stappen moet je nemen voor je pensioen vóór emigratie?
Bereid je pensioen minimaal zes maanden voor je vertrek voor. Breng je volledige pensioensituatie in kaart, bereken het effect van emigratie op je AOW en aanvullend pensioen, en neem beslissingen over vrijwillige verzekeringen en je derde pijler. Hoe eerder je begint, hoe meer opties je hebt.
Dit zijn de belangrijkste stappen:
- Check mijnpensioenoverzicht.nl: Bekijk je volledige pensioenopbouw, inclusief AOW, werkgeverspensioen en eventuele derde pijler.
- Bereken je AOW-korting: Tel het aantal jaren dat je buiten Nederland gaat wonen en vermenigvuldig dat met twee procent korting per jaar.
- Overweeg de vrijwillige AOW-verzekering: Meld je binnen twaalf maanden na emigratie aan bij de SVB als je je AOW-opbouw wilt voortzetten.
- Informeer bij je pensioenuitvoerder: Vraag wat er gebeurt met je aanvullend pensioen en of je eventueel kunt blijven deelnemen.
- Raadpleeg een fiscalist: Laat je informeren over belastingverdragen, conserverende aanslagen en de fiscale gevolgen voor je specifieke situatie.
- Maximaliseer je jaarruimte: Overweeg om in je laatste jaar als Nederlands belastingplichtige je fiscale ruimte maximaal te benutten voor je derde pijler-pensioen.
Vergeet ook niet om je zorgverzekering, toeslagen en eventuele andere sociale verzekeringen te regelen. Emigratie raakt veel meer dan alleen je pensioen.
Hoe BrightPensioen je helpt bij pensioen en emigratie
Bij BrightPensioen bieden we een flexibele pensioenoplossing die goed past bij mensen met een internationaal leven. Of je nu zzp’er bent die overweegt te emigreren, of je wilt je derde pijler-pensioen goed regelen voordat je vertrekt: ons lidmaatschap biedt concrete voordelen. Dit geldt voor particuliere deelnemers. Werkgevers die een pensioenregeling voor hun personeel willen aanbieden: wij hanteren vaste uitvoeringskosten per medewerker per jaar.
- Vast lidmaatschap, geen percentage: Als particuliere deelnemer betaal je een vast bedrag per jaar in plaats van een percentage uit je pensioenpot. Dat betekent dat je vermogen in het buitenland niet extra wordt “afgeroomd” door hoge kosten. Je belegt bij ons tegen kostprijs, want wij verdienen hier zelf niet aan.
- Twee rekeningen, maximale flexibiliteit: Met een pensioenrekening (box 1) en een beleggingsrekening (box 3) kun je zelf bepalen hoe je je geld verdeelt. Handig als je fiscale situatie verandert door emigratie.
- Duurzaam belegd vanaf dag één: Je pensioenvermogen wordt belegd in duurzame ETF’s en green bonds, ongeacht waar je woont.
- Gesprek met een van onze pensioenexperts: Geen chatbot, maar een echt mens aan de telefoon die je kan helpen met vragen over je pensioen bij emigratie.
Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt bij ons een echt mens aan de telefoon.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met mijn pensioen als ik maar een paar jaar in het buitenland woon en daarna terugkom naar Nederland?
Als je tijdelijk emigreert, bouw je tijdens je verblijf in het buitenland geen AOW op, maar zodra je je weer in Nederland vestigt, hervat de opbouw automatisch. De jaren die je hebt gemist, kun je niet achteraf inhalen (tenzij je de vrijwillige verzekering had afgesloten). Voor je aanvullend pensioen geldt dat je opnieuw gaat opbouwen zodra je weer bij een Nederlandse werkgever in dienst treedt. Het is dus slim om ook bij tijdelijke emigratie de vrijwillige AOW-verzekering te overwegen, zodat je geen onnodige gaten in je opbouw krijgt.
Kan ik mijn Nederlandse pensioen laten uitbetalen op een buitenlandse bankrekening?
Ja, zowel de SVB (voor AOW) als de meeste pensioenuitvoerders kunnen je pensioen overmaken naar een buitenlandse bankrekening. Houd er wel rekening mee dat er wisselkoersrisico’s en eventuele overboekingskosten kunnen spelen, vooral als je buiten de eurozone woont. Informeer vooraf bij je pensioenuitvoerder naar de exacte voorwaarden en mogelijke kosten. Het kan ook verstandig zijn om een Nederlandse bankrekening aan te houden voor je pensioenuitkeringen.
Hoe voorkom ik dat ik dubbel belasting betaal over mijn pensioenuitkering?
Dubbele belasting voorkom je door gebruik te maken van het belastingverdrag tussen Nederland en je woonland. In de meeste gevallen moet je in je woonland een beroep doen op het verdrag via je belastingaangifte, of in Nederland een vrijstelling aanvragen bij de Belastingdienst. Vraag bij de Belastingdienst het formulier ‘Verzoek vrijstelling inhouding loonbelasting/premie volksverzekeringen’ aan als je woonland het heffingsrecht heeft. Schakel bij twijfel een fiscalist in, want een fout kan leiden tot jarenlange dubbele inhoudingen die je achteraf moet terugvorderen.
Wat als ik emigreer naar een land waarmee Nederland géén belastingverdrag heeft?
Als er geen belastingverdrag is, bestaat het risico dat zowel Nederland als je woonland belasting heft over je pensioenuitkering. Nederland houdt in dat geval vaak loonbelasting in op je pensioen, terwijl je woonland mogelijk ook belasting heft. Je bent dan aangewezen op de nationale regels van je woonland om dubbele belasting te voorkomen, bijvoorbeeld via een eenzijdige aftrek. Dit scenario maakt het extra belangrijk om vóór je vertrek een fiscalist te raadplegen die ervaring heeft met het specifieke land.
Is het verstandig om mijn pensioen af te kopen of over te dragen naar het buitenland voordat ik emigreer?
In de meeste gevallen is afkoop of overdracht niet voordelig en soms zelfs niet toegestaan. Afkoop van je aanvullend pensioen is in Nederland alleen mogelijk bij kleine pensioenen (onder de afkoopgrens) en wordt belast als inkomen, wat fiscaal ongunstig kan uitpakken. Waardeoverdracht naar een buitenlandse pensioenregeling is aan strenge voorwaarden gebonden en kan de conserverende aanslag activeren. Laat je bestaande pensioen in principe gewoon staan bij je Nederlandse uitvoerder en laat het doorgroeien tot je pensioenleeftijd.
Hoe houd ik overzicht over mijn pensioen als ik in meerdere landen heb gewerkt?
Begin met mijnpensioenoverzicht.nl voor je Nederlandse pensioenopbouw. Voor pensioen opgebouwd in EU- of EER-landen kun je bij de pensioeninstantie van elk land apart informeren; er is helaas nog geen centraal Europees overzicht. Maak een persoonlijk overzichtsdocument waarin je per land je opgebouwde rechten, verwachte uitkeringen en ingangsdatum bijhoudt. Overweeg ook een financieel adviseur met internationale expertise in te schakelen die je kan helpen het totaalplaatje samen te stellen en te optimaliseren.
Wat moet ik doen als ik de deadline van twaalf maanden voor de vrijwillige AOW-verzekering heb gemist?
Helaas is de SVB strikt in de deadline: als je je niet binnen twaalf maanden na emigratie aanmeldt, kun je niet meer deelnemen aan de vrijwillige AOW-verzekering. Je kunt dan de gemiste AOW-opbouw niet meer inhalen. Wat je wél kunt doen, is het verwachte AOW-tekort compenseren door extra te sparen of te beleggen in je derde pijler of op een vrije beleggingsrekening. Bij BrightPensioen kun je bijvoorbeeld via de beleggingsrekening (box 3) vermogen opbouwen dat je later als aanvulling op je lagere AOW kunt gebruiken.
