Het belangrijkste verschil tussen gewoon sparen en fiscaal voordelig pensioen opbouwen is dat je bij pensioenopbouw via de derde pijler (lijfrente) je inleg kunt aftrekken van je belastbaar inkomen. Bij gewoon sparen op een spaarrekening heb je die fiscale aftrek niet. Je betaalt dan belasting over je vermogen in box 3, terwijl je bij pensioenopbouw pas belasting betaalt op het moment dat je het geld later als uitkering ontvangt.
Dit verschil is vooral relevant voor zzp’ers en DGA’s die geen pensioen opbouwen via een werkgever. Door slim gebruik te maken van de fiscale ruimte die je hebt, kun je een flink deel van je inleg terugkrijgen via de belastingaangifte. Hieronder beantwoorden we de belangrijkste vragen over hoe dit precies werkt, wanneer het voordelig is en waar je op moet letten.
Hoeveel belastingvoordeel levert pensioen opbouwen op?
Het belastingvoordeel van pensioen opbouwen hangt af van jouw persoonlijke belastingschijf. Hoe hoger je inkomen, hoe groter het deel van je inleg dat je via de belastingaangifte kunt terugkrijgen. Je trekt je inleg af in de schijf waarin je op dat moment belasting betaalt, waardoor het voordeel per persoon verschilt.
Het principe werkt als volgt: je legt geld in op een pensioenrekening (lijfrentebelegging of lijfrentespaarrekening) en trekt dat bedrag af van je belastbaar inkomen. De Belastingdienst behandelt het alsof je minder hebt verdiend dat jaar. Daardoor betaal je minder inkomstenbelasting. Het verschil krijg je terug als belastingteruggave.
Belangrijk om te weten: je betaalt later wél belasting over je pensioenuitkeringen. Maar tegen die tijd zit je waarschijnlijk in een lagere belastingschijf, omdat je inkomen na je werkende jaren vaak lager is. Dat verschil tussen de schijf waarin je aftrek krijgt en de schijf waarin je later belasting betaalt, dát is waar het voordeel zit.
Voor de actuele belastingtarieven en schijven kun je terecht op belastingdienst.nl. Die tarieven kunnen jaarlijks wijzigen, dus check daar wat in jouw situatie van toepassing is.
Wat is jaarruimte en hoe bereken je die?
De jaarruimte is het maximale bedrag dat je in een bepaald jaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen in de derde pijler. De Belastingdienst berekent dit op basis van je inkomen, je AOW-franchise en eventuele pensioenopbouw die je al via een werkgever hebt. Heb je geen werkgeverspensioen, zoals veel zzp’ers, dan is je jaarruimte vaak groter.
De berekening van je jaarruimte is gebaseerd op een formule die rekening houdt met:
- Je premiegrondslag (je inkomen minus de AOW-franchise)
- Een wettelijk vastgesteld percentage van die grondslag
- Eventuele pensioenopbouw via een werkgever (pensioenaangroei, factor A)
Klinkt ingewikkeld? Dat valt mee. Op de website van de Belastingdienst vind je een handige tool waarmee je jouw jaarruimte kunt berekenen. Je vult je gegevens in en krijgt direct te zien hoeveel je fiscaal voordelig mag inleggen.
Heb je in eerdere jaren je jaarruimte niet (volledig) benut? Dan kun je mogelijk ook nog gebruikmaken van de zogenaamde reserveringsruimte. Daarmee mag je alsnog een deel van de onbenutte jaarruimte uit voorgaande jaren inhalen. Dat kan interessant zijn als je in een jaar extra ruimte hebt om in te leggen.
Let op: je inleg moet vóór 31 december van het betreffende jaar op je pensioenrekening staan om die in dat belastingjaar te kunnen aftrekken. Wacht dus niet te lang.
Wanneer is gewoon sparen toch de betere keuze?
Gewoon sparen kan een betere keuze zijn wanneer je het geld op kortere termijn nodig hebt, wanneer je jaarruimte nul is, of wanneer je al voldoende pensioen opbouwt via andere regelingen. Pensioenopbouw via de derde pijler is namelijk bedoeld voor de lange termijn en je geld zit vast tot je pensioenleeftijd.
Je hebt het geld op korte termijn nodig
Geld dat je inlegt voor pensioen is niet zomaar opneembaar. Het zit vast tot je de pensioengerechtigde leeftijd bereikt (of in sommige gevallen eerder, maar dan gelden strikte voorwaarden). Heb je een buffer nodig voor onverwachte uitgaven, een verbouwing of een andere grote aankoop? Dan is een gewone spaarrekening flexibeler.
Je jaarruimte is beperkt of nul
Als je al voldoende pensioen opbouwt via een werkgever, kan je jaarruimte heel klein of zelfs nul zijn. In dat geval heeft inleggen op een pensioenrekening geen fiscaal voordeel en kun je beter gewoon sparen of beleggen in box 3. Check dus eerst je jaarruimte voordat je een keuze maakt.
Daarnaast geldt: als je inkomen in een bepaald jaar laag is, is het fiscale voordeel van aftrek ook kleiner. Het kan dan slimmer zijn om je jaarruimte te bewaren (via de reserveringsruimte) voor een jaar waarin je meer verdient.
Kort samengevat: sparen en pensioen opbouwen sluiten elkaar niet uit. Voor veel zzp’ers is een combinatie het meest logisch. Een buffer op je spaarrekening voor de korte termijn, en daarnaast fiscaal voordelig pensioen opbouwen voor later.
Hoe werkt pensioen opbouwen via een beleggingsrekening?
Bij pensioen opbouwen via een beleggingsrekening leg je geld in dat vervolgens wordt belegd in bijvoorbeeld ETF’s of obligaties. Je geld groeit mee met de beleggingen, waardoor je op lange termijn meer vermogen kunt opbouwen dan met alleen sparen. De inleg is fiscaal aftrekbaar zolang je binnen je jaarruimte blijft.
Het verschil met een lijfrentespaarrekening (waarop je een vaste rente ontvangt) is dat beleggen op de lange termijn meer rendement kan opleveren, maar ook gepaard gaat met risico. De waarde van je beleggingen kan schommelen. Over een langere periode hebben beleggingen historisch gezien vaak meer opgeleverd dan sparen, maar dat is geen garantie voor de toekomst.
Bij ons werkt het zo: je wordt lid en opent een pensioenrekening waarop je belegt in het Bright Lifecycle Fonds. Dat fonds belegt in duurzame ETF’s en green bonds. Je kiest zelf een risicoprofiel, van zeer defensief tot zeer offensief. Naarmate je pensioenleeftijd dichterbij komt, wordt je belegging automatisch defensiever. Je kunt inleggen wanneer je wilt en met elk bedrag dat je uitkomt.
Een belangrijk voordeel van beleggen voor pensioen ten opzichte van beleggen in box 3: bij fiscaal voordelig pensioen trek je je inleg af van de belasting, terwijl je bij beleggen in box 3 vermogensbelasting betaalt over je bezittingen. Dat maakt het verschil tussen sparen en pensioen opbouwen via beleggingen extra relevant.
Wat kost pensioen opbouwen bij verschillende aanbieders?
De kosten van pensioen opbouwen verschillen sterk per aanbieder en hangen af van het kostenmodel. Sommige aanbieders rekenen een percentage van je opgebouwde vermogen, terwijl anderen een vast bedrag per jaar vragen. Dat verschil kan op de lange termijn enorm oplopen en direct invloed hebben op je eindresultaat.
Er zijn grofweg twee kostenmodellen:
- Percentage van je vermogen: Je betaalt jaarlijks een deel van je totale pensioenpot aan de aanbieder. Hoe meer je opbouwt, hoe meer je betaalt. In het begin lijkt dit goedkoop, maar naarmate je vermogen groeit, stijgen de kosten flink mee.
- Vast bedrag per jaar: Je betaalt elk jaar hetzelfde, ongeacht hoe groot je pensioenpot is. In het begin kan dit duurder lijken, maar op de lange termijn betaal je vaak minder.
Bij BrightPensioen werken we voor particuliere deelnemers met een vast lidmaatschapsbedrag. Dat betekent dat je kosten niet meegroeien met je vermogen. Daarnaast beleg je bij ons tegen kostprijs. Wij verdienen niet aan de beleggingen zelf. Dat is een bewuste keuze die past bij ons coöperatieve model, waarin jouw belang en dat van ons hand in hand gaan.
Werkgevers die een pensioenregeling voor hun personeel willen aanbieden, volgen een ander kostenmodel dan particuliere deelnemers. Wij hanteren vaste uitvoeringskosten per medewerker per jaar.
Naast de directe kosten van je aanbieder betaal je ook kosten binnen de beleggingen zelf (fondskosten). Die verschillen per aanbieder en per fonds. Het loont om niet alleen naar het lidmaatschap of de beheervergoeding te kijken, maar naar de totale kosten. Want elke euro die je aan kosten betaalt, is een euro die niet meegroeit in je pensioenpot.
Een nadeel van een vast bedrag is dat het bij een klein vermogen relatief gezien meer kost. Dat is eerlijk om te benoemen. Maar hoe langer je opbouwt en hoe groter je pot wordt, hoe voordeliger dit model uitpakt.
Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt bij ons een echt mens aan de telefoon.
Disclaimer: Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies. Belastingtarieven, schijven en percentages kunnen jaarlijks wijzigen. Kijk voor de meest actuele cijfers op belastingdienst.nl of raadpleeg een belastingadviseur.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn pensioeninleg nog aftrekken als ik de deadline van 31 december heb gemist?
Nee, je inleg moet uiterlijk op 31 december van het betreffende belastingjaar op je pensioenrekening staan. Heb je de deadline gemist, dan kun je die inleg niet meer aftrekken in dat jaar. Wel kun je het bedrag alsnog inleggen in het nieuwe jaar en aftrekken in je volgende belastingaangifte, mits je dan voldoende jaarruimte of reserveringsruimte hebt. Plan je inleg daarom ruim op tijd, zeker als je via een bank of aanbieder werkt waar de verwerking een paar werkdagen kan duren.
Wat gebeurt er met mijn pensioenopbouw als ik eerder wil stoppen met werken?
Je kunt je lijfrente-uitkering in sommige gevallen eerder laten ingaan dan de AOW-leeftijd, maar daar zijn wel voorwaarden aan verbonden. De uitkering moet minimaal een bepaalde looptijd hebben en je kunt niet zomaar een bedrag ineens opnemen. Houd er ook rekening mee dat eerder stoppen betekent dat je minder lang inlegt én je pot over meer jaren moet uitsmeren, waardoor je maandelijkse uitkering lager uitvalt. Bespreek dit met een financieel adviseur om te bepalen wat haalbaar is in jouw situatie.
Hoe kies ik het juiste risicoprofiel voor mijn pensioenbelegging?
Je risicoprofiel hangt af van je beleggingshorizon, je financiële situatie en hoeveel schommelingen je kunt verdragen. Als vuistregel geldt: hoe langer je nog hebt tot je pensioenleeftijd, hoe meer risico je kunt nemen, omdat je meer tijd hebt om eventuele dalingen op te vangen. Ben je al dichter bij je pensioen, dan is een defensiever profiel verstandiger. Bij aanbieders met een lifecycle-fonds wordt dit automatisch voor je aangepast, maar het blijft belangrijk om bij de start een bewuste keuze te maken die past bij jouw situatie.
Moet ik als zzp'er kiezen tussen een lijfrentespaarrekening en een lijfrentebeleggingsrekening, of kan ik beide hebben?
Je kunt beide naast elkaar hebben, zolang je totale inleg binnen je beschikbare jaarruimte (en eventuele reserveringsruimte) blijft. Sommige zzp’ers kiezen ervoor om een deel veilig op een lijfrentespaarrekening te zetten en een deel te beleggen voor meer groeipotentieel. Dit kan een goede strategie zijn om risico te spreiden. Let wel op de kosten: twee rekeningen bij verschillende aanbieders kunnen samen meer kosten dan één rekening.
Wat als ik in een jaar weinig verdien – is het dan slim om toch in te leggen voor pensioen?
In een jaar met een laag inkomen is het fiscale voordeel van je inleg kleiner, omdat je in een lagere belastingschijf zit. Het kan dan slimmer zijn om je jaarruimte te bewaren via de reserveringsruimte en pas in te leggen in een jaar waarin je meer verdient en dus een hoger belastingvoordeel hebt. Zorg er wel voor dat je de reserveringsruimte tijdig benut, want deze is beperkt tot de onbenutte jaarruimte van de afgelopen zeven jaar.
Hoe geef ik mijn pensioeninleg op in mijn belastingaangifte?
Je geeft je lijfrente-inleg op in de aangifte inkomstenbelasting onder het kopje ‘Uitgaven voor inkomensvoorzieningen’. Je vult daar het totale bedrag in dat je in dat belastingjaar hebt ingelegd. Je aanbieder stuurt deze gegevens meestal ook automatisch door aan de Belastingdienst, zodat het bedrag vooraf ingevuld kan staan. Controleer altijd of het vooringevulde bedrag klopt en bewaar je betalingsbewijzen voor het geval de Belastingdienst erom vraagt.
Kan ik mijn opgebouwde pensioen verliezen als mijn aanbieder failliet gaat?
Bij een lijfrentebeleggingsrekening zijn je beleggingen doorgaans ondergebracht in een apart fonds of stichting, waardoor ze gescheiden zijn van het vermogen van de aanbieder. Bij een faillissement van de aanbieder blijven je beleggingen in principe intact, al kan de overgang naar een andere aanbieder wel tijd en moeite kosten. Bij een lijfrentespaarrekening bij een bank geldt het depositogarantiestelsel tot €100.000. Check bij je aanbieder hoe jouw vermogen beschermd is en lees de voorwaarden goed door.
