Wat is fiscaal aftrekbare pensioenopbouw en hoe werkt dat?

Fiscaal aftrekbare pensioenopbouw betekent dat je de inleg voor je pensioen (via een lijfrente) mag aftrekken van je belastbaar inkomen, waardoor je minder inkomstenbelasting betaalt. Dit voordeel geldt vooral voor mensen die geen of onvoldoende pensioen opbouwen via een werkgever, zoals zzp’ers en ondernemers. Het bedrag dat je mag aftrekken hangt af van je zogenaamde jaarruimte en eventuele reserveringsruimte.

Klinkt ingewikkeld? Valt mee. In dit artikel leggen we stap voor stap uit hoe het belastingvoordeel bij pensioenopbouw werkt, welke ruimte je hebt om in te leggen en hoe je dit opgeeft bij de Belastingdienst.

Hoeveel belastingvoordeel levert pensioenopbouw op?

Het belastingvoordeel dat je krijgt hangt af van jouw belastingschijf. Je trekt je pensioeninleg af van je belastbaar inkomen, waardoor je over dat deel geen inkomstenbelasting betaalt. Hoe hoger je inkomen (en dus je belastingtarief), hoe groter het voordeel kan zijn.

Stel: je legt een bedrag in voor je pensioen via een lijfrente. Dat bedrag mag je aftrekken in je aangifte inkomstenbelasting. De Belastingdienst berekent vervolgens hoeveel belasting je minder hoeft te betalen. Het percentage dat je terugkrijgt verschilt per persoon, want het hangt samen met het tarief in jouw belastingschijf. Voor de actuele tarieven en schijven kun je terecht op de website van de Belastingdienst.

Belangrijk om te weten: het voordeel is niet “gratis geld”. Je betaalt later, bij uitkering van je pensioen, wél belasting over het bedrag dat je ontvangt. Het voordeel zit hem erin dat je nu aftrekt tegen je huidige tarief, terwijl je later mogelijk in een lagere belastingschijf valt (omdat je inkomen na je werkende jaren vaak lager is). Dat verschil kan in jouw voordeel werken, maar dat is niet in elke situatie het geval.

Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?

Jaarruimte is het bedrag dat je dit jaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen. Reserveringsruimte is de onbenutte jaarruimte van de afgelopen jaren die je alsnog mag gebruiken. Samen bepalen ze hoeveel je maximaal mag aftrekken.

Jaarruimte

Je jaarruimte wordt elk jaar opnieuw berekend op basis van je inkomen en je eventuele pensioenopbouw via een werkgever. Heb je geen werkgeverspensioen (zoals veel zzp’ers), dan is je jaarruimte doorgaans groter. De exacte berekening vind je op de website van de Belastingdienst, waar je ook een handig hulpmiddel kunt gebruiken om je jaarruimte te berekenen.

Bouw je wél pensioen op via een werkgever, maar niet genoeg? Dan heb je mogelijk alsnog jaarruimte over. Dat maakt het ook interessant voor mensen in loondienst die extra pensioen willen opbouwen in de derde pijler.

Reserveringsruimte

Heb je in eerdere jaren je jaarruimte niet (volledig) benut? Dan kun je die onbenutte ruimte alsnog gebruiken. Dit heet reserveringsruimte. Je mag hiervoor een aantal jaren terugkijken. De precieze regels en termijnen staan op belastingdienst.nl.

Dit is vooral handig als je in een goed jaar extra wilt inleggen. Bijvoorbeeld: je had een paar magere jaren als zzp’er en legde weinig in, maar dit jaar draai je goed. Dan kun je de gemiste ruimte inhalen en alsnog fiscaal aftrekbaar pensioen opbouwen.

Hoe geef je pensioeninleg op bij de belastingaangifte?

Je geeft je pensioeninleg op in je aangifte inkomstenbelasting bij het onderdeel “lijfrentepremie” of “uitgaven voor inkomensvoorzieningen”. De Belastingdienst verrekent het bedrag vervolgens met je belastbaar inkomen, waardoor je minder belasting betaalt of een teruggave ontvangt.

In de praktijk werkt het zo:

1. Je legt gedurende het jaar geld in op een goedgekeurd pensioenproduct (zoals een lijfrentebeleggingsrekening).
2. Je ontvangt van je aanbieder een jaaroverzicht met het totaal ingelegde bedrag.
3. Bij je belastingaangifte vul je dit bedrag in bij de juiste rubriek.
4. De Belastingdienst berekent je voordeel op basis van jouw belastingschijf.

Let op: je inleg moet vóór een bepaalde deadline gedaan zijn om mee te tellen voor dat belastingjaar. Meestal is dat 31 december, maar controleer dit voor de zekerheid bij je aanbieder of op belastingdienst.nl. Vergeet je het op te geven? Dan loop je het belastingvoordeel mis, terwijl je later bij uitkering wél belasting betaalt. Dubbel zonde dus.

Welke pensioenproducten komen in aanmerking voor fiscale aftrek?

Niet elk spaar- of beleggingsproduct komt in aanmerking voor fiscale aftrek. Alleen producten die door de Belastingdienst worden erkend als lijfrentevoorziening zijn fiscaal aftrekbaar. Denk aan lijfrenteverzekeringen, lijfrentespaarrekeningen en lijfrentebeleggingsrekeningen.

De belangrijkste voorwaarde is dat het product voldoet aan de wettelijke eisen voor een lijfrente. Dat betekent onder andere dat je het opgebouwde bedrag niet zomaar kunt opnemen. Het geld is bedoeld voor later en wordt uitgekeerd als periodieke uitkeringen (een soort “salaris” voor na je werkende leven).

Een gewone spaarrekening of beleggingsrekening valt hier dus niet onder. Ook crypto of vastgoed tellen niet mee, hoe aantrekkelijk die soms ook lijken. Het moet een product zijn dat specifiek als lijfrente is vormgegeven en geregistreerd.

Bij ons bieden we een lijfrentebeleggingsrekening aan waarbij je belegt in duurzame ETF’s en green bonds. Je betaalt een vast lidmaatschapsbedrag in plaats van een percentage van je pensioenpot, en je belegt tegen kostprijs. Dat betekent dat wij daar zelf niet aan verdienen. Zo houd je meer over voor je pensioen.

Wat gebeurt er met de belasting als je het pensioen later uitkeert?

Bij uitkering van je pensioen betaal je inkomstenbelasting over het bedrag dat je ontvangt. Je hebt het belastingvoordeel dus niet “cadeau” gekregen, maar uitgesteld. Het idee is dat je nu aftrekt tegen een hoger tarief en later belasting betaalt tegen een mogelijk lager tarief.

Dit principe heet de “omkeerregel”: je betaalt nu geen belasting over je inleg, maar straks wél over je uitkering. Omdat veel mensen na hun werkende jaren een lager inkomen hebben, vallen ze vaak in een lagere belastingschijf. Dat verschil kan voordelig uitpakken.

Maar let op: dit is geen zekerheid. Belastingtarieven kunnen in de toekomst veranderen, en je situatie kan anders zijn dan verwacht. Het is dus verstandig om hier rekening mee te houden en niet blindelings uit te gaan van een groot voordeel. Aan de andere kant: voor veel zzp’ers en ondernemers die nu in een hogere schijf zitten, kan het uitstellen van belasting een slimme zet zijn.

Wanneer is het slim om extra pensioen fiscaal aftrekbaar op te bouwen?

Het opbouwen van fiscaal aftrekbaar pensioen kan vooral interessant zijn als je geen of weinig pensioen opbouwt via een werkgever, als je in een hogere belastingschijf valt of als je onbenutte jaarruimte of reserveringsruimte hebt. In die situaties is het voordeel van de fiscale aftrek het grootst.

Een paar situaties waarin het extra relevant kan zijn:

• Je bent zzp’er of DGA en bouwt geen pensioen op via een werkgever. Dan is de derde pijler vaak je belangrijkste route om pensioen op te bouwen, en het fiscale voordeel maakt het extra aantrekkelijk.
• Je hebt een goed jaar gedraaid en wilt slim omgaan met je belastingdruk. Door (extra) in te leggen verlaag je je belastbaar inkomen.
• Je hebt onbenutte reserveringsruimte uit eerdere jaren. Die kun je nu alsnog benutten.
• Je verwacht dat je inkomen later lager is dan nu. Dan profiteer je van het verschil in belastingtarief.

Er zijn ook situaties waarin het minder voor de hand ligt. Bijvoorbeeld als je inkomen laag is en je in de laagste belastingschijf valt. Dan is het fiscale voordeel kleiner, en kun je het geld misschien beter op een andere manier inzetten. Ook als je het geld op korte termijn nodig hebt, is een lijfrente niet handig: je kunt er niet zomaar bij.

Wil je meer weten of heb je vragen over je mogelijkheden? Maak een belafspraak met een van onze pensioenexperts of neem direct contact op. Je krijgt bij ons een echt mens aan de telefoon.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies. Belastingtarieven, schijven en percentages kunnen jaarlijks wijzigen. Kijk voor de meest actuele cijfers op belastingdienst.nl of raadpleeg een belastingadviseur.