Wat wordt bedoeld met jaarruimte?

De jaarruimte is het maximale bedrag dat je in een kalenderjaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je pensioen in de derde pijler. Dit bedrag wordt berekend op basis van je inkomen en je bestaande pensioenopbouw. Hoe hoger je inkomen en hoe minder pensioen je al opbouwt via een werkgever, hoe groter je jaarruimte.

Voor veel mensen, en zeker voor zzp’ers en DGA’s, is de jaarruimte een slimme manier om belasting te besparen én tegelijk een pensioenpot op te bouwen. Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over jaarruimte, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Hoe bereken je de jaarruimte?

Je berekent de jaarruimte door een vast percentage van je premiegrondslag te nemen en daar je eventuele pensioenopbouw bij een werkgever (de zogeheten factor A) vanaf te trekken. De premiegrondslag is je bruto-inkomen minus de AOW-franchise. De Belastingdienst stelt jaarlijks de exacte percentages en franchisebedragen vast.

In de praktijk werkt het zo:

1. Pak je bruto-inkomen van het voorgaande jaar. Voor zzp’ers is dat je winst uit onderneming, voor werknemers je brutoloon.
2. Trek de AOW-franchise af. Dit is een drempelbedrag dat de overheid elk jaar vaststelt. Het idee: over dit stukje inkomen bouw je later AOW op, dus dat hoef je niet zelf aan te vullen.
3. Vermenigvuldig het resterende bedrag met het jaarruimtepercentage. Dit percentage wordt jaarlijks door de Belastingdienst bepaald.
4. Trek de waarde van je pensioenopbouw via een werkgever af (factor A). Bouw je geen pensioen op via een werkgever? Dan is je factor A nul en houd je de volledige jaarruimte over.

Klinkt ingewikkeld? Dat valt mee. Er zijn handige online tools waarmee je in een paar klikken je jaarruimte berekenen en direct inzicht krijgt. Je hebt alleen je bruto-inkomen en eventueel je factor A nodig (die vind je op je Uniform Pensioenoverzicht of via MijnPensioenoverzicht.nl).

Wat is het verschil tussen jaarruimte en reserveringsruimte?

De jaarruimte is het bedrag dat je dit jaar fiscaal aftrekbaar mag inleggen. De reserveringsruimte is de optelsom van onbenutte jaarruimte uit de afgelopen tien jaar die je alsnog mag inhalen. Kort gezegd: jaarruimte gaat over nu, reserveringsruimte gaat over het verleden.

Stel, je hebt de afgelopen vijf jaar geen pensioen opgebouwd in de derde pijler, terwijl je wel jaarruimte had. Dan is die ongebruikte ruimte niet verloren. Je mag die alsnog benutten via de reserveringsruimte, tot een jaarlijks vastgesteld maximum.

Een paar belangrijke punten:

• Je moet eerst je jaarruimte van het huidige jaar benutten voordat je de reserveringsruimte mag gebruiken.
• De reserveringsruimte gaat maximaal tien jaar terug. Oudere onbenutte ruimte vervalt.
• Er geldt een jaarlijks maximumbedrag voor de reserveringsruimte, dat de Belastingdienst vaststelt.

De reserveringsruimte is dus een mooie inhaalslag voor iedereen die in eerdere jaren geen of te weinig pensioen heeft opgebouwd. Vooral als je net begint met ondernemen of je je pas later realiseert dat pensioenopbouw belangrijk is, kan dit flink schelen.

Waarom is de jaarruimte vooral belangrijk voor zzp’ers?

De jaarruimte is extra belangrijk voor zzp’ers omdat zij geen werkgever hebben die automatisch pensioen voor hen opbouwt. Zonder actie bouw je als zzp’er nul pensioen op bovenop je AOW. De jaarruimte biedt dan de mogelijkheid om fiscaal voordelig zelf een pensioenpot te vullen.

Als werknemer wordt pensioen vaak geregeld via je werkgever. Je merkt er nauwelijks iets van: er gaat maandelijks een bedrag van je salaris naar een pensioenfonds. Als zzp’er moet je dit helemaal zelf regelen. En dat is precies waar de jaarruimte om de hoek komt kijken.

De voordelen voor zzp’ers op een rij:

• Belastingvoordeel: Je inleg mag je aftrekken van je belastbaar inkomen. Dat scheelt direct in je belastingaanslag.
• Flexibiliteit: Je bepaalt zelf hoeveel je inlegt, zolang je binnen je jaarruimte blijft. In een goed jaar leg je meer in, in een mager jaar minder.
• Inhaalruimte: Heb je jaren niets opgebouwd? Via de reserveringsruimte kun je alsnog een flinke inhaalslag maken.

Tegelijkertijd is het goed om te weten dat pensioenopbouw via de jaarruimte ook betekent dat je geld vastzet tot je pensioenleeftijd. Je kunt er tussentijds niet zomaar bij. Weeg dus af hoeveel je kunt missen en houd een financiële buffer aan voor onverwachte uitgaven.

Welke producten kun je betalen met jaarruimte?

Je kunt je jaarruimte gebruiken voor pensioenproducten in de derde pijler, zoals een lijfrente, een lijfrentebankspaarrekening of een lijfrentebeleggingsrekening. De voorwaarde is dat het product voldoet aan de fiscale regels die de Belastingdienst stelt aan lijfrenteproducten.

De meest voorkomende opties:

• Lijfrenteverzekering: Een verzekeringsproduct waarbij je premie betaalt en later een periodieke uitkering ontvangt. Vaak minder flexibel.
• Lijfrentebankspaarrekening: Je spaart bij een bank en ontvangt rente. Veilig, maar het rendement is doorgaans beperkt.
• Lijfrentebeleggingsrekening: Je legt in en je geld wordt belegd. Dit biedt kans op een hoger rendement, maar er is ook risico dat je inleg in waarde daalt.

Welk product bij jou past, hangt af van je persoonlijke situatie, je risicobereidheid en je beleggingshorizon. Heb je nog tientallen jaren tot je pensioen? Dan kan beleggen interessant zijn vanwege de langere termijn. Ga je binnenkort met pensioen? Dan is een veiligere optie misschien logischer.

Let op: niet elk financieel product komt in aanmerking voor fiscale aftrek via de jaarruimte. Controleer vooraf of het product is goedgekeurd als lijfrenteproduct.

Hoe geef je de jaarruimte op in je belastingaangifte?

Je geeft je jaarruimte op in je belastingaangifte bij het onderdeel “lijfrentepremie” of “uitgaven voor inkomensvoorzieningen”. Daar vul je het bedrag in dat je daadwerkelijk hebt ingelegd. De Belastingdienst trekt dit vervolgens af van je belastbaar inkomen.

Zo pak je het aan:

1. Bereken je jaarruimte (en eventueel reserveringsruimte) voordat je aangifte doet.
2. Verzamel je bewijsstukken: je jaaropgave van de aanbieder waar je je lijfrente hebt ondergebracht en je factor A van je pensioenfonds.
3. Log in bij de Belastingdienst en ga naar het onderdeel “uitgaven voor inkomensvoorzieningen”.
4. Vul het ingelegde bedrag in. De Belastingdienst vraagt ook om je premiegrondslag en factor A, zodat ze kunnen controleren of je binnen de jaarruimte bent gebleven.

Een veelgemaakte fout is dat mensen vergeten hun factor A correct in te vullen, of dat ze de jaarruimte verwarren met het daadwerkelijk ingelegde bedrag. Je jaarruimte is het maximum dat je mag aftrekken. Heb je minder ingelegd? Dan trek je alleen het werkelijk ingelegde bedrag af.

Bewaar je berekening en bewijsstukken goed. De Belastingdienst kan tot vijf jaar na je aangifte om een onderbouwing vragen.

Wat gebeurt er als je meer inlegt dan je jaarruimte?

Als je meer inlegt dan je jaarruimte (en eventuele reserveringsruimte), dan is het meerdere niet fiscaal aftrekbaar. Je kunt dat extra bedrag dus niet aftrekken in je belastingaangifte. Bovendien loop je het risico op dubbele belasting over dat deel.

Dit zit zo: de inleg die je wél mag aftrekken, wordt later bij uitkering belast als inkomen. Dat is de deal. Maar als je meer inlegt dan je ruimte toelaat, heb je over dat extra stuk geen aftrek gekregen bij inleg, terwijl je er bij uitkering mogelijk wél belasting over betaalt. Dat wil je voorkomen.

Wat kun je doen om dit te vermijden?

• Bereken je jaarruimte vooraf. Doe dit elk jaar opnieuw, want je inkomen en de fiscale grenzen veranderen.
• Houd je reserveringsruimte bij. Misschien heb je meer ruimte dan je denkt door onbenutte jaren.
• Leg niet meer in dan je berekende ruimte. Klinkt logisch, maar in de praktijk gaat het soms mis als mensen een rond bedrag overmaken zonder te rekenen.

Heb je per ongeluk te veel ingelegd? Neem dan contact op met je aanbieder. Sommige aanbieders kunnen een te hoge inleg corrigeren. Daarnaast kun je bij de Belastingdienst navragen hoe je dit het beste kunt oplossen.

Hoe BrightPensioen je helpt met jaarruimte

Bij BrightPensioen maken we het je zo makkelijk mogelijk om je jaarruimte te benutten en pensioen op te bouwen in de derde pijler. We zijn een B Corp-gecertificeerde sociale onderneming en geloven dat pensioenopbouw transparant, eerlijk en toegankelijk moet zijn.

Dit is wat we voor je doen:

• Gratis jaarruimtetool: Bereken in een paar stappen je jaarruimte en ontdek hoeveel je fiscaal voordelig kunt inleggen.
• Vast lidmaatschap: Je betaalt een vast bedrag per jaar in plaats van een percentage over je opgebouwde vermogen. Daarnaast beleg je tegen kostprijs, want wij verdienen niet aan je beleggingen.
• Duurzaam beleggen: Je inleg wordt vanaf dag één belegd in zorgvuldig geselecteerde duurzame ETF’s en green bonds.
• Persoonlijk contact: Heb je vragen? Je krijgt een echt mens aan de telefoon, geen chatbot.
• Flexibele inleg: Je legt in wat je wilt, wanneer je wilt, binnen je fiscale ruimte.

Wil je meer informatie of hulp bij het maken van een keuze? Maak een belafspraak of neem direct contact met ons op. Je krijgt een echt mens aan de telefoon.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel financieel of fiscaal advies.